تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى ) — صفحة 418

مساهمون:

ص٤١٨
يكى از كارهاى ارزشمند افندى ، گردآورى مجلدات اجازات بحار است كه استاد علامه استاد سيد محمد على روضاتى ، به آن اشاره فرموده‌اند . « 1 » اين كار ، يكى از باارزش‌ترين كارهاى علمى است كه مرحوم افندى انجام داده و از روى ارادتى كه به علامهء مجلسى داشته ، وقت زيادى را صرف آن كرده است . افندى مىبايست در تهيه كتاب براى استادش نيز تلاش زيادى كرده باشد ؛ همچنان كه به فرمودهء استاد روضاتى ، پس از درگذشت علامهء مجلسى ، وى به خانه و اتاق مطالعهء استاد آمده و هر آنچه يادداشت و اوراق متفرق بوده ، جمع‌آورى و در يك مجموعه صحافى كرده است . دربارهء كتاب بساتين الخطباء وى بايد گفت كه از اين كتاب ، سه جلد برجاىمانده است . مجلد سوم آن به شمارهء 4794 در كتابخانهء آية الله العظمى مرعشى موجود است ؛ اصل كتاب مشتمل بر دوازده باب و يك خاتمه بوده كه در اين جلد ، باب سوم كتاب تا خاتمه آمده كه شامل خطبه‌هاى اعياد ، خطبه‌هاى جمعه‌اى كه با عيد فطر مصادف باشد ، خطبه‌هاى عيد قربان ، خطبهء جمعه كه با عيد قربان مصادف باشد ، خطبهء عيد غدير ، خطبهء جمعه‌هايى كه با نوروز فارس مصادف باشد ، خطبهء نماز استسقاء ، خطبه‌هاى جمعه در عصر غيبت ، خطبه در بالاى قبر و در عزا مىباشد . اين نسخه به خط خود افندى است . « 2 » مجلد ديگرى از آن به شمارهء 4970 در همان كتابخانه موجود است كه به نوشتهء آقاى اشكورى ، بيشتر خطبه‌هاى آن را از انشاء ديگران گرفته و پشت برگ سوم آن تاريخ غدير ذىحجهء سال 1101 ديده مىشود . مجلد ديگرى نيز كه شامل خطبه‌هاى جمعه است ، به شمارهء 4999 در همان كتابخانه ، به خط مؤلف موجود است . در فهرستى كه آية الله نجفى مرعشى از آثار افندى در رسالهء كوتاه زهر الرياض - چاپ‌شده در مقدمهء كتاب تعليقة امل الامل افندى - به دست داده ، و البته فاقد برخى از عناوين بالاست ، كتاب‌ها و رساله‌هاى ديگرى را از افندى معرفى كرده است : * الرسالة الخراجية فى احكام الاراضى الخراجية « 3 »
هامش
( 1 ) . روضاتى ، محمد على ، دو گفتار ، ص 6 ( 2 ) . فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء آية الله العظمى مرعشى نجفى ، ج 12 ، ص 357 ( 3 ) . در همين كتاب فيروزيه ، از اين بحث ياد كرده و نوشته است كه رسالهء مستقلى در اين باره داشته كه از ميان رفته و از نو شروع به نوشتن كتاب ديگرى كرده كه هنوز تمام نشده و در عين حال ، در كتاب وثيقة النجاة دربارهء آن بحث نموده است . در ذريعه ( 11 / 179 ش 1118 ) رسالة الخراجيه ميرزا عبد الله افندى ياد شده و آن را مرتب بر چند فائده دانسته است . عبارت نخست آن را نيز كه مربوط به فائدهء اولى است آورده و پس از نقل دو سه سطر نوشته است كه نسخه به خط خود افندى همراه با رسائل ديگرى از او در اختيار سيد شهاب الدين مرعشى در قم است . در حال حاضر تنها نسخه‌اى كه چند خراجيه در آن موجود است ، نسخهء 5151 مرعشى است كه رساله‌اى از افندى تحت عنوان « التوضيح و التنكيل » در آن هست اما