* تعليقة امل الامل ايشان را كه با تصحيح استاد سيد احمد حسينى اشكورى چاپ شده ، بايد بر تأليفات ايشان افزود .
به جز آنچه در ذيل شرح حال خود در رياض آورده ، در موارد ديگرى از كتاب رياض ، به برخى از آثار خود اشاره كرده است . از جمله در شرح حال شيخ حر عاملى مىنويسد : اگر خداوند توفيق دهد ، بناى آن دارم تا شرحى براى وسائل الشيعة نگاشته نام آن را
* تحرير وسائل الشيعة و تحبير مسائل الشريعة بگذارم . پس از مدتى ، بر آن اين عبارت را افزوده است : تأليف آن را پس از تأليف اين كتاب - يعنى رياض - آغاز كرده ، مقدمه را نوشته و از باب طهارت تا بحث آب مضاف را شرح كردهام . « 1 »
يكى از آثارى كه وى هم در اين كتاب و هم در رياض به آن ارجاع مىدهد ، كتاب وثيقة النجاة اوست كه قسمى از آن مباحث اعتقادى و قسمت ديگرى مباحث فقهى است . وى در شرح حال شيخ عبد الجليل قزوينى رازى اشاره مىكند كه فوائدى از كتاب وى را در كتاب وثيقة النجاة قسم سوم آن كه دربارهء اماميات است ، آوردهام . « 2 » در جاى ديگرى هم آورده است كه دربارهء لزوم قيام براى سادات در وقت ورود آنان به مجلس ، بحثى را در وثيقة النجاة آورده است . « 3 » در جاى ديگرى نيز نوشته است كه امير فيض الله شاگرد مقدس اردبيلى ، فوائدى در برخى از مسائل اصول فقه دارد كه همهء آنها را در قسم پنجم كتاب وثيقة النجاة آوردهام . « 4 » از ديگر آثار او :
* ترجمهء جاماسبنامه است كه در اين كتاب نيز شرحى از آن آورده و در رياض نيز به آن اشاره كرده است . اين رساله ، ترجمه رساله و وصيتى است از ابن فهد حلى كه آن را براى محمد بن فلاح - بنيادگذار مشعشعيان - نگاشته و در آن ظهور شاه اسماعيل اول را پيش بينى كرده است . وى مىنويسد : ما شرح اين روايت و وصيت را در كتاب ترجمهء جاماسبنامه به فارسى آوردهايم . « 5 » نسخهاى از جاماسبنامه به شمارهء 170 در كتابخانهء مجلس موجود است . همچنين نسخههاى به شمارههاى 8005 ، 10835 ، 11757 در كتابخانهء آية الله العظمى مرعشى وجود دارد كه اول آنها با آنچه كه شيخ آقا بزرگ آورده ، برابر است اما هيچ اثرى از اين كه از آن افندى باشد ، در آنها ديده نمىشود . به علاوه ، مطالبى كه افندى به آن اشاره كرده ، در آنها نيامده است .
هامش
( 1 ) . افندى ، رياض ، ج 5 ، ص 66
( 2 ) . همان ، ج 3 ، ص 73
( 3 ) . همان ، ج 4 ، ص 318
( 4 ) . همان ، ج 4 ، ص 387
( 5 ) . همان ، ج 4 ، ص 80