حكم وى ضمن تأكيد بر رعايت عدل ، از وى خواسته شد تا « در باب حفظ و حراست ولايت مذكور و توابع و ساير ولايات خراسان كوشيده ، در تشييد و تمهيد آنچه تا غايت به واسطهء مساهلات حكام سابق نقص و فتور يافته باشد ، دقيقهاى فروگذاشت نكند و در اجراى احكام و اوامر شرعى و دفع و رفع مكاره و مناهى كه به عهدهء سيادت پناه شيخ الاسلامى معز [ خليفه ] « 1 » اسد الله [ اصفهانى ] و متولى آن آستان ملائك پاسبان منوط و مربوط فرمودهاند ، غايت بذل و جهد در امداد آن مرعى دارد و به رأى شرعآراى وى و مقتضاى شرع اطهر مرتّب دارد . » « 2 » روملو در اين باره مىنويسد : هم در اين سال ( 963 ) امرا و اعيان از كل مناهى توبه فرمودند ، اين قطعه در تاريخ اين مقدمه ، وارد گشت :
سلطان كشور دين طهماسب شاه عادل * سوگند داد توبه خيل و سپاه دين را
تاريخ توبه دادن شد توبة نصوحا * سرّ الهى است اين ، منكر مباش اين را « 3 »
از سال 977 نيز فرمانى از طهماسب در اختيار داريم كه به حاكمى اخطار كرده است كه « چون به فرّ دولت قاهره ، در تمامى ممالك محروسه ، ابواب فجور و مناهى و فسق و ملاهى مسدود است ، در آن باب نيز كما ينبغى غايت تديّن به جا آورده و اگر عياذا باللّه منها ، در آن مملكت ، كس مرتكب امور منهيهء غير مشروعه شود ، او را به نوعى سزا و جزا دهد كه موجب عبرت و تنبّه ديگران گردد . « 4 »
بدين ترتيب ، بايد توجه داشت كه دوران طهماسب ، از نظر اصرار بر جلوگيرى از مفاسد و مناهى ، يكى از دورانهاى درخشان صفوى به شمار مىآيد . اسكندر بيك نوشته است كه شاه طهماسب :
پيوسته امر معروف و نهى منكر نصب العين ضمير انورش بود ، چنانچه از نيّت درست و حسن اعتقاد در عنفوان شباب . . . در سنهء 939 كه نه سال از جلوس همايونش گذشته ، بيستساله بود . . . عن صميم القلب از جميع مناهى توبه كرده ، به نوعى راسخ بودند كه هرگز نقض توبه پيرامن خاطر شريفش نگرديد ؛ وجوه شرابخانه و قمارخانه و بيت اللّطف را از دفاتر اخراج كردند . رفته رفته جميع امرا و اعيان طوايف قزلباش به موافقت آن حضرت به توبه رغبت نمودند و در سنهء 963 امراى عظام و ملازمان عتبهء اقبال از مناهى
هامش
( 1 ) . بنگريد : برن ، نظام ايالات در دورهء صفويه ، ص 104 به نقل از افضل التواريخ ، ج 2 ، ص 218
( 2 ) . قمى ، قاضى احمد ، خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 380
( 3 ) . روملو ، ص 508 - 509 ؛ اسكندر بيك منشى ، عالمآراى عباسى ، ج 1 ، ص 201 ؛ غفارى ، ص 302 ؛ قمى ، قاضى احمد ، ج 1 ، ص 386
( 4 ) . برن ، رهر ، نظام ايالات در دورهء صفويه ، ص 106