تخطي إلى المحتوى الرئيسي

روضة الصفويه ( فارسى ) — صفحة 782

مساهمون:

ص٧٨٢
امّا سرداران صاحب تدبير قزلباش بعد از چند مرتبه تراجع و تعاقب بر اين انديشهء سست ريشه اطّلاع يافته تفنگچيان خراسان را بر [ 417 ب ] آن جماعت گماشتند تا از قبيل دمع الفاسد بالأفسد دمار از روزگار ايشان برآورند . بدان طريق كه به مكمنهاى حصين گزيده چندان كه سواران روم از ميانهء جدار به خروج ميل مىنمودند به زخم تفنگى از خراسانيان به بئس المهاد مىشتافتند . تفنگچيان خراسان لحظه به لحظه به كمين نمودن قريب به جدار محوّطات شهر مقام گرفته به صدمه تفنگ توپچيان رومى را از مقام ايشان بيرون رانده و خود بدان مقام آرام گرفتند . دم‌به‌دم به آتش دادن تفنگ نوعى نمودند كه احدى بر خروج از شهر اقدام نمىتوانست نمود . در آن روز غم‌اندوز نيز جمعى كثير عرضهء سنان و شمشير و طعمهء اژدهاى تفنگ مرگ آهنگ گشتند . رعب و هراس بىقياس بر روميّه استيلا يافته به هنگام شام سپاه فيروزى دستگاه مقضى المرام به معسكر خويش شتافتند ، در انديشهء آن كه چون عنقاى زرّين نماى مهر در آشيان كحلى سپهر جناحين شعاعى منبسط گردانيد به حوالى شهر مقام گرفته چغال‌اوغلى را محاصرهء تنگ نمايند و به ارتفاع سيبه و حوالات پرداخته اصل شهر را انتزاع نمايند و بعد از آن به تسخير قلعه پردازند . چغال‌اوغلى از جسارت و مردانگى قزلباش هراسان گشته بر وى ظاهر گرديد كه روزى ديگر در تضييق محصوران بيشتر از پيشتر خواهند كوشيد ، بنابراين با خويشتن قرار داد كه قبل از آن كه راه دخول و خروج مسدود گردد بيرون بايد رفت و سپاه مودعهء خويش را جمع آورده آن‌گاه در محاربه و منازعه به قدر امكان اجتهاد و كوشش به عمل آورد . با اين انديشه شب‌هنگام بعد از انقضاى ثلثى از شب از قلعه بيرون رفته در سفينه‌اى تيزرو مقام گرفت و چون باد وزان بر روى آب گذشته بر سمت ارزن الروم در غايت سرعت نهضت نمود بدان نيّت كه جنود روم را كه در آن ممالك قشلاق داده بود جمع آورد و از روى استقلال همّت [ 418 الف ] بر محاربهء قزلباش مصروف دارد . روزى ديگر نوّاب خانى بر فرار وى آگاهى يافته متأسّف گرديد و در محاصرهء وان بعد از وى اثرى مترتّب نگرديد ، مصرع :
« دام از پى مرغ جسته سودى ندهد »
لاجرم بر جناح استعجال از عقب آن صيد از دام جسته اسراع ورزيد . در حال به ركوب جنود ظفر ورود امر فرمود و از راه دربند ماهى ، كه رودخانه‌ايست نصبش به حيرهء وسطان است ، بر سبيل تكاميشى تا عادل‌جوز در غايت سرعت طىّ مسافت فرمود . در آن مقام معلوم گرديد كه چغال‌اوغلى چهار منزل پيشى گرفته و در نهايت شتاب وى نيز طىّ مسافت مىنمايد و وصول به وى ممكن نيست . بنابراين يك‌دو روز در عادل‌جوز اقامت نموده غلّات آن ولايات را ، كه قريب به حصاد بود ، بعضى پامال دواب و مراكب گردانيد و بعضى ديگر را