آنان كه در الكاى مفوّضه مقيم بودند ، قورچى [ ى ] معيّن گرديده محمول فرمانى لازمه ، كه ايشان را در خراسان به موكب همايونى ملحق گرداند . و در شهور احدى و خمسين و تسعمائه [ 1545 م ] همايون پادشاه مملكت بخش را وداع نموده از دار السّلطنهء قزوين متوجّه دار الملك هند گرديد .
چون داخل ممالك خراسان گشتند برودت هوا و كثرت ثلوج و امطار به مرتبهاى انجاميد كه وحوش و طيور را حركت از كنام و آشيان ممكن نبود ، چه ، جاى حركت سپاه و جنبش جيش . از اين جهت يكدو ماه در قهستان خراسان متوقف گرديدند و قصبهء شاخن - كه محلّ نزول موكب همايون بود و يك بلوك عمدهء قهستان - بواسطهء عدم استطاعت و بىبرگى متوطنانش ، ديگر مجال مقام نگرفتند و اليوم كه تاريخ هجرى از عقود الوف متجاوز است و به عقد مات نارسيده آن موضع باير و از ارتفاع برى است و قدرت بر عمارت و زراعت از استطاعت متوطّنان آن مواضع دور .
القصّه ، در زمان اعتدال هوا و هنگام خرّمى و طراوت صحرا كه مساحت خاك از انواع رياحين و ازهار آراسته و مرغان بينوا هريك به نوايى سرودى و تشيّدى غمزدا در گرفته جبال و قفار روزگار چون عرصهء سپهر نيلى طراوت گرفته باغ و زاغ زمانه مانند بهشت عدن به رنگ و بوى خوش دلكش نزاهت پذيرفته ، در اين وقت خسرو تيمورى انتساب طبل رحيل به مسامع سپاه رزمجوى رسانيده ، همگنان به عزم يورش هندوستان شتران كوه كوهان در زير بار كشيده در ظلّ رايت همايونى متوجّه قندهار گشتند . و چون ولايت گرمسير مضرب خيام عساكر منصوره گرديد وصيت شوكت و اقتدار آن حضرت در اطراف آفاق منتشر گرديد ، عسكرى ميرزا - كه والى ولايت قندهار بود ؛ چنان كه سابقا مذكور گرديد - به استحكام فصيل و بارهء شهر پرداخته بر بروج سركشى و عناد متمكّن گرديد و در ساعتى مسرعى نزد كامران ميرزا به كابل ارسال داشته چگونگى جمعيّت سپاه قزلباش و اقتدار و استعداد نوّاب همايونى معروض گردانيد . [ 231 الف ]
پس از اطّلاع بر توجّه رايات سپهر آيات همايونى دود حيرت به دماغش تصاعد نموده ، خود را محاط گرداب بلا ديد . امّا بنا بر خويشتندارى ، خاطرش بر آن قرار گرفت كه روزى چند به ليت و لعل گذرانيده تابع امر قضا و قدر باشد و امير جميل و قاسم حسين نامى را كه دو سردار شجاعت آثار بودند با گروهى از متجنّدهء كابل و آن ديار را به امداد عسكرى ميرزا ارسال داشت و پيغام بر زبان آن دو سردار بگذرانيد كه به معاضدت امراى مرسل در حراست و محافظت بلده و توابع قندهار سعى و اهتمام موفور به ظهور آورده مترصّد باشد كه عنقريب با سپاه كابل و بدخشانات و اين حدود به امداد ايشان رسيده محصوران قندهار را از مضيق محاصره و تنقيص خلاصى داده ، لواى فتح و
روضة الصفويه ( فارسى ) — صفحة 498
مساهمون: ميرزا بيگ جنابدى
ص٤٩٨