( 1200 )
ص 329 ، سطر 14 : سه برگه
[ س ب ر گ ] ( اسم ) . نوعى آلت جنگ است كه سرش سه شاخه تيز دارد .
( از ناظم الاطباء ) .
[ ص 330 ]
( 1201 )
ص 330 ، سطر 4 : در شب يكشنبهء پانزدهم بدون آنكه از جانب محمد شاه اشارهاى :
آنچه در قتل عام دهلى مسلم است اينست كه نه نادر قصد قتل عام داشت « 1 » و نه تحريك و ياغىگريهاى ناشى از طرف مردم بدستور محمد شاه و اعيان دولت گوركانيه بود . - توضيح آنكه بعد از ظهر دهم ذيحجه نادر ببازديد محمد شاه رفت و چون بكاخ خود بازگشت در شهر شايع شد كه نادر كشته شده است .
اين شايعه بسرعت منتشر گرديد و بر اثر آن رجّاله و غوغايى شهر بر سر قزلباشهاى مقيم دهلى ريختند و سربازان ايرانى را كه از مرگ شاه خود متألم بودند از پا درآوردند . معروفست بين سه تا هفت هزار تن ايرانى در آن روز از بين رفتند . علاوه بر آن سيد نياز خان و شاهنواز خان هم با پانصد سپاهى بفيلخانه شاه حمله بردند و با كشتن فيلبانان چندين فيل را زده در دژ نيرومندى بخارج شهر نشستند . چون گزارشهاى اولى شورش بنادر رسيد او باور نكرد و پنداشت سران لشكر آن را جعل كردهاند تا با اخذ دستور قتل عام بتاراج شهر پردازند . لذا يساول خود را براى كسب اطلاع بخارج كاخ فرستاد . اين بيچاره هنوز پا بيرون نگذاشته بود كه بدست غوغايى كشته شد . نفر دوم را نيز بيرونيان كشتند . نادر ناچار شد كه بهزار نفر از سپاهيان خود دستور رفع غائله را بدهد . آن گروه چون شب فرا رسيده بود و در مقابل انبوه رجّاله عدهء قليلى بودند نتوانستند كارى از پيش برند . لذا دستور ثانوى نادر بر اين رفت كه سپاهيان تا صبح به حال آماده درآيند و تا مورد حمله قرار نگيرند دست بحمله نبرند تا آنكه صبح تكليف قطعى معين شود . - فريزر مىگويد
هامش
( 1 ) - « هرچرندس » هم بنابر قول سركار( Srkarr )نادر را گناهكار نمىداند .