( 1158 )
ص 311 ، سطر 13 : كابل
[ كا ب ل ] ( اسم خاص ) . تقريبا نزديك بمرز شرقى افغانستان شهر كابل - كه پايتخت كنونى آن كشور است - بين خطوط 68 و 69 درجه و 17 و 35 دقيقه و 18 و 58 ثانيه طول شرقى و 34 درجه و 38 دقيقه عرض شمالى قرار دارد . لسترنج منطقهء كابلستان قديم را منطقه وسيعى ذكر مىكند كه در مرزهاى باميان و شمال غزنه واقع و كابل شهر عمدهء آن منطقه بوده است . طبق قول يعقوبى اين شهر محل رفتوآمد تجار بوده و از آنجا هليله هاى بزرگ كابلى صادر ميشده است . بارتلد مىگويد سرداران عرب موفق بگشودن كابل نشدند و فقط با اخذ جزيه و خراج از اهالى قناعت ورزيدند و فقط يعقوب ليث بود كه براى اول بار موفق شد اين شهر را ملحق بكشورهاى مسلمان كند .
بعدها كابل در دست خاندان تيمورى افتاد و « بابر » از آنجا بهند رفت .
كابل را قهندزى بود با باروهاى بلند كه براى ورود به آن جزيك راه راه ديگرى نداشت . رودخانهء كابل كه شعبهاى از نهر اندس ( نهر مهران ) است پس از سرچشمه گرفتن از هندوكش به اين شهر مىآمد و فعلا اين شهر بزرگترين شهر افغانستان و آبادترين بلاد آنجاست .
براى اطلاع بيشتر به « قاموس جغرافيايى افغانستان جلد سوم » و « جغرافياى تاريخى ايران بارتلد » و « سرزمينهاى خلافت شرقى » رجوع شود .
( 1159 )
ص 311 ، سطر 17 : شقاق
[ ش قا ق ] ( مصدر باب مفاعله ) . دشمنى كردن ؛ خلاف كردن ، ضرر رسانيدن بمردم .
( از اقرب الموارد ) .
[ ص 312 ]
( 1160 )
ص 312 ، سطر 3 : شاهجهان آباد
[ شا ه ج ها ن عا با د ] ( اسم خاص ) . شهر دهلى يا شاه جهان آباد در پنجاب هندوستان واقع است و در ميان حصار محكمى قرار دارد .
رودخانهء جمنا از كنار قلعهء دهلى مىگذرد . در داخل آن قلعه دو ديوان خانه بزرگ است ، يكى را ديوانخانهء عامه و ديگريرا ديوان خانهء خاصه مىنامند . علاوه بر آنها در آنجا چندين عمارت عالى ديگر است كه همه از سنگ مرمر ساخته