از بغداد بسليمانيه رويم بايد از دو نقطه « كفرى » و « دوزخرماتو » عبور كنيم بين اين دو نقطه در حدود هفت فرسخ راه است و جاده از مسيل مىگذرد كه در بهار عبور از آن مشكل مىباشد . درين نواحى ايل بيات سكونت دارند و تعداد خانوادههاى آنها به هزار ميرسد . زبان اين ايل تركى و كردى و عربى و مذهب آنان شيعه و سنى است . اسبهاى ايل بيات در عراق عرب معروفند « 1 »
( از ص 50 رحلهء منشى بغدادى متن عربى ) .
[ ص 44 ]
( 318 )
ص 44 ، سطر 11 : ذات البين
[ ذ ا ت ل ب ى ن ] ( تركيب اضافى ) . حال ( از اقرب الموارد ) . حالت ، وضع « 2 » .
( 319 )
ص 44 ، سطر 14 : رهين
[ ر هى ن ] ( وزن فعيل بمعنى اسم مفعول ) « 3 » گرو گذارده شده ، شيئىاى كه بگرو گذارند . ( از اقرب الموارد ) .
( 320 )
ص 44 ، سطر 20 : نعل در آتش داشتن
[ ن ع ل در عا ت ش د ا ش ت ن ] ( مصدر مركب ) . كنايه از بيقرارى و اضطراب است « 4 »
[ ص 45 ]
( 321 )
ص 45 ، سطر 1 : قدمگاه
[ ق د م گاه ] ( اسم خاص ) . نام يكى از بخشهاى نيشابور است كه از شمال به كوه بينالود و از خاور بدهستان پيوهژن و از جنوب بشهرستان كاشمر و از باختر ببخش حومهء مشهد محدود است . مركز قدمگاه قصبهء قدمگاه است كه در 24 كيلومترى خاور نيشابور و بر سر راه شوسهء
هامش
( 1 ) - صاحب بستان السياحه مىگويد بيات نام طايفهايست كه از قديم در ايران و توران و هندوستان و روم سكونت داشتهاند . اكثر شيعه و كمى حنفىاند . او با آنها معاشرت زياد داشته و اخلاق و رفتار آنها را مىستايد . ( بستان السياحه چاپ دوم ص 179 ) . اسكندر بيك در عالمآراى عباسى ( صفحهء 445 چاپ دوم ) مىگويد : عدهاى از اين ايل در حدود نيشابور و بلوك معدن سكونت دارند .
( 2 ) - اصطلاح « اصلاح ذات البين » بمعنى نيكو كردن وضع و حالت است . منه قوله تعالى :« وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ » .( 3 ) - در زبان عرب گاهى فعيل بمعنى « اسم مفعول » مىآيد چون ذبيح بمعنى « مذبوح » .
( 4 ) - جادوگران قديم را رسم برين بود كه وقتى مىخواستند كسى را مضطرب و بيقرار و دل بركنده از جايى نمايند نعل در آتش مىگذاردند و به خيال آنها شخص موردنظر مضطرب و بيقرار مىشد .
( از امثال و حكم دهخدا )