حمد اللّه مستوفى « 1 » از فراوانى ميوه ابيورد سخن مىراند و « رباط كوفن » را ، كه در شش فرسخى آن واقع است ، وصف مىكند و مىگويد اين رباط را عبد اللّه بن طاهر در قرن سوم بنا كرد و چهار دروازه دارد و در آن مسجد جامعى است . نام قديم ابيورد « خابران » يا « خاوران » بوده و مركزش « مهنه » يا « ميهنه » نام داشته است . اعتماد السلطنه ابيورد را از مستحدثات « اورد بن گودرز » مىآورد و فتح آن را بدست قواى اسلامى در 31 هجرى ذكر مىكند و مىگويد بنقل بعضى آن را احنف بن قيس تميمى گشود . - بعقيده اعتماد السلطنه يكى از سرچشمههاى اترك در نزديكى ابيورد است « 2 »
به « سرزمينهاى خلافت شرقى » و « نزهت القلوب » و « مرات البلدان » جلد اول ص 10 رجوع شود .
( 280 )
ص 35 ، سطر 14 : ينگىقلعه
[ ى ن گى ق ل ع ] ( اسم خاص ) . در اطراف قوچان و درهگز سه ينگىقلعه وجود دارد . گرچه از قول ميرزا مهديخان برمىآيد كه در زمان خود نادر « اساس قلعه بركنده » شد ولى با توجه به اطراف و تطبيق ابيورد به درهگز ينگى قلعه مورد بحث ، ده با مشخصات زير است :
دهى است از دهستان قرهباشلو بخش چاپشلو شهرستان درهگز ، واقع در سه كيلومترى شمال خاورى چاپشلو و 7 كيلومترى باختر شوسهء عمومى قوچان به درهگز .
( 281 )
ص 35 ، سطر 17 : ايرلو
[ اى ر لو ] ( اسم خاص ) . نام طايفهاى تركزبان ، از تيره افشار ، است بخراسان . - جمعى از آنها در خمسهء عراق زيست مىكردهاند .
به « گلشن مراد » و « مرآت البلدان » رجوع شود .
هامش
( 1 ) - مستوفى ابيورد را از اقليم چهارم با مختصات جغرافيايى زير مىآورد : طول از جزاير خالدات « هحم » و عرض از استواء « لزكه » .
( 2 ) - در كتاب « شيرمرداتك » ابيورد در حدود درهگز كنونى ذكر شده است . بپاورقى ص 12 آن كتاب رجوع شود .