چون بسبب عبور و مرور سپاه نصرتپناه اوزبكيه تورانى و خوارزمى ، غلّات راه نيشابور و سبزوار به مصرف رسيده ، و از اتفاقات در آنسال غلا در اكثر ولايات شيوع داشت ، و غلّه و ذخيره در ولايات سر راه كمياب بود . لذا الويهء فلكفرسا از راه خبوشان و استرآباد و مازندران عازم مقصد گشت . در دوّم ماه محرّم سنه هزار و صد و پنجاه و سه هجرى منزل علىآباد 1283 خبوشان مضرب الويهء عز و شأن و مخيم خيام سپهر احتشام گرديد .
در ذكر وقايع تخاقوىئيل مطابق هزار و صد و پنجاه و سه هجرى
شب سهشنبهء سوم ماه محرم بعد از انقضاى سه ساعت خازنان گنجينهء تقدير ، به حكم مالك الملك قدير ، جل شأنه ، براى مجلس تحويل خسرو گردون سرير مهر منير ، از زر سرخ و سفيد انجم و اختر بر طبقهاى سيمين افلاك چيدند ، و فراشان قضا از نمايش رياحين و ازهار بساط گلدوزى در صدر ايوان كشيدند . سلطان سيّارگان مربعنشين 1284 اورنگ حمل گشته ، ريزش ابرآزارى به جوش تردستى اسباب تجمل گل را پايمال سيل طراوت ساخت ، و جرّاح نسيم بهارى گلبرگ وجود تختنشين سرير زمردفام چمن يعنى لاله را از زخمى كه از بندق « 1 » 1285 ژاله دريافته بود ، التيام داد ، * خديو بهار بعزم انتقام داغستان لاله و شقايق مركب صرصرنژاد صبا را از برگ شكوفه زين كرده ، * « 2 » * و رياح ربيعى غباراندوه دى را ، كه در دلها نمونهء البرز گشته بود ، زايل نمود * « 3 » . جشن نوروزى مرتب گشته ، شمخال سروسهى ، كه بزرگ داغستان لالهزار بود ، به بيگلربيگى قد برافراشت ، و سرخاى گل سرخ خارخار دو رنگى از خاطر برافشاند . اوسمى سپاه اندرون لاله را فسادى ، كه در دل بود ، گل كرد . اردوى ظفرشعار مانند كوكبهء سلطان بهار خيمه بر دامن دشت
هامش
( 1 ) - در نسخهء « الف » : « بيدق »
( 2 ) - در نسخهء « ح » عبارت بين دو ستاره چنين است : « خديو بهار بعزم جنگ لاله مركب را صبا زين كرده »
( 3 ) - در نسخهء « ح » عبارت بين دو ستاره چنين است : « باد بهارى غبار اندوه ماه دى را زايل نمود . »