زمانه برآورد . * « 1 » روز شنبه طرف عصر خديو عصر ، منزل محمد شاه را بقدوم ميمنت انتساب رشك بيت الشرف آفتاب ساختند و دهر دون رنگ فتنه عجيب ريخت و نقش طرفه برانگيخت .
[ كشتار در شهر دهلى موسوم به « قتل نادر شاهى » ]
تفصيل اجمال آنكه : در شب يكشنبهء پانزدهم ماه ، بدون آنكه از جانب محمد شاه اشارهاى 1201 يا از طرف معارف تحريكى واقع شود .
ولولهء فتنه و غلغلهء آشوب بلند گشته ، جمعى از عوام و اوباش در ميان شهر با اهل اردو پرخاش ، و ببعضى از سپاه منصور ، كه در اصل شهر نزول نموده بودند ، درآويخته در مراسم دست درازى كوتاهى نكرده ، و چند تن از لشكر ايران را بتيغ نافرمانى و خنجر نادانى ذبيحهء قربانى ساخته ، خون ايشان را حناى شب عيد و خضاب دست اميد نموده ، سرپنجهء دليرى را بمهمان - كشى رنگين كردند ، و از آنجا بپاى تهوّر بر سر فيلخانه رفته ، فيلانرا متصرّف شدند . حكم و الا صادر شد كه جمعى از دلاوران در سر دروب محلات مانند خيل نجوم ، كه پاسبان محلات مدارات فلكند ، تا صبحگاهان ديده از خواب نبسته ، سيّار و ثابتقدم باشند و نگذارند كه احدى از غازيان پاى از منهج خود - دارى بيرون گذارند ، تا فردا بدانچه مقرّر گردد عمل نمايند . هنگام طلوع آفتاب كه قهرمان قهرآلود صبحمهر از دل بدر كرد ، و به قصد انتقام تيغ از نيام بركشيد . خديو شرقى انتساب از سر كين سر و بر را به لباس سرخ و شفق آراست و با چهرهء افروخته و عارض تابناك بر پشت خنگ فلك برآمد . خسرو بيهمال با هيأت خشمگين و صورت سهمگين سواريكران جهانپيما « 2 » گشته ، و خنجرگذاران نيزهدار و بهرامصولتان كيوانآثار ، هالهء بدر ركاب هلالآسا شده ، و مسجد ميان 1202 بازار را بقدوم اقدس مسجود « 3 » خاص و عام
هامش
( 1 ) - در نسخهء « ح » عبارت بين دو ستاره وجود ندارد .
( 2 ) - در نسخهء « ح » : « رخش بادپيما شده »
( 3 ) - در نسخهء « ط » : « زينتبخش مساجد عالم ساختند . »