ايروان محمول داشته ، مجدّدا جمعيّت آن لشكر شكسته را درست كرده با كثرت و عدّت تمام ، كه موافق ثبت دفاتر روميّه و تحقيق محمد آقاى ذخيرهءچى ، كه در محاربه بدست آمد ، هفتاد هزار سواره و پنجاه هزار پيادهء ينگچرى بود ، عازم ايروان شد . بعد از عبور عسكر روم از آرپهچايى اين نويد دلپسند و مژده بهجت پيوند معروض خدمت خديو ارجمند گشته ، براى سبكبارى غازيان بنه و آغروق اردوى همايون را روانهء گوگچه 1000 ساخته ، موكب و الا ، كه عدّتش بپانزده هزار مىرسيد ، به قصد استقبال حركت و سرعسكر كه بهزار كوكبه و فرّ مىآمد وارد محلّ موسوم به باغ آورد « 1 » 1001 ، من محال ايروان گشته ، چون دست از دامن حزم كشيده برنمىداشت ، آن شب با آن گروه انبوه در دامنهء كوه فرود آمد . كوكبهء و الا نيز تپهاى ، كه در دو فرسخى آن كوه و در جنب قريهء اخىكندى 1002 ايروان واقع و بين العسكرين ميدان مسطح بود ، براى نزول اختيار نموده ، سرعسكر ، كه طائر رنگش در هواى خيال معارضه از آشيان عارض مىپريد بجناحين باد بروت 1003 در قلّهء قاف بلندپروازى قرار گرفته ، آن شب هريك از شير شكاران را صيد فتراك و هر دليرى را گرفتار كمند بىباكى تصور مىكرد . امّا حضرت ظلّ اللهى ، * كه كوه پابرجاى جهان يلى و لنگر كشتى دريادلى بودند * « 2 » ، آمدن ايشان را دليل آمد كار و از عطاياى حضرت آفريدگار دانسته ، با دل قوى و حوصلهء شگرف و عزم ثابت و همت ژرف ، تا نصف شب بانتظام امور لشكرى پرداخته ، منتظر ظهور صبح فيروز بودند . « 3 » آن شب در عالم واقعه ديدند كه جانورى مهيب ، كه بگاوميش و پلنگ شباهت داشت ، در ميان خيمهء رشيدى ، كه مخصوص آن حضرت بود ، و در منازل زده مىشد ، روبآن حضرت كرده ، خديو شيرصولت نيز به او حملهور گشته قفاى گردن او را گرفتند و آن جانور هم شروع
هامش
( 1 ) - در نسخهء « ح » و « ط » : « باغا درد » . رك . تعليقات
( 2 ) - در نسخهء « ط » عبارت بين دو ستاره وجود ندارد .
( 3 ) - نسخهء « ح » اين عبارت را در اينجا اضافه دارد : « و با خيال آسوده بخيمه خاص برگشتند . »