خيال انتزاع قلعهء دربند و غيره ، كه در تصرّف روسيّه بود ، از ضمير انور مىگذشت ، ايلچى از عزيمت خاطر اقدس آگاهى يافته ، در باب انجام آن امر سه ماه استمهال كرد و بدولت روسيّه بيان حقيقت حال را عرض نمود .
پادشاه خورشيدكلاه چون دانست كه اهمال و تعلّل او را سودى و عاقبت كار را بهبودى نيست ، در باب تخليهء ولايات فرمان فرستاد و كناس را بتخليهء ولايات مأذون ساخت . لهذا در آن روز ميمنتاندوز عقد مصالحه فيما بين دولتين عليّتين بوقوع پيوست . از طرف قرين الشّرف حضرت ظلّ اللهى حكّام بولايات تعيين و دربند و بادكوبه و ساليان را ضبط ، و مقرّر گرديد اسرائى كه در دست روسيّه باشند جميعا بازيافت ، و ولايات را تا قلعه سولاق 985 ، كه رأس الحد ممالك جانبين است ، تصرّف كرده ، سرداران روسيّه را بدون مزاحمت روانهء روس نمايند . مأمورين بنحو مقرّر فرمانپذير گشته ، ولايات را بحيطهء ضبط درآوردند . بعد از طىّ مرحلهء اين مدّعى ، چون اصل بناى شهر و قلعه شماخى در جاى نامناسب اتفاق افتاده بود و دست تصرّف و تسلّط لشكر بيگانه سركوب حصار « 1 » آن ميتوانست شد ، همّت و الا بتغيير آن مكان تعلّق گرفته ، بوقوف و بلدى ديدهوران صاحبنظر ، در چهار فرسخى شماخى محلى موسوم به آقسو 986 ، كه ما بين رود كر و شهر قديم واقع است و بحسب مكان امتياز داشت ، معيّن و مقرّر گشته ، بفرمان خديو زمان بنّايان مهارت پيشه و مهندسان درستانديشه « 2 » ، با تمام آن بناى خيرفرجام دست اهتمام يازيده ، در اندك روزى كنگرهء آن حصن متين را ، همدوش قلعهء ذات البروج چرخ برين ساختند ، و سكنه و اهالى قلعهء قديم را كوچانيده در آن مكان نزهتنشان سكنى ، و آن قلعه را دار الملك حكّام و بيگلر بيگيان شيروان
هامش
( 1 ) - در نسخهء « ط » : « ديوار »
( 2 ) - در نسخهء « ط » : « بنايان صاحب رأى و مهندسان پرسعى . »