با آنكه پيامبر ( ص ) فروتن و مهربان بود و يارانش را بسيار دوست مىداشت ، كسى را ياراى آن نبود كه زياد به چهرهء مباركش بنگرد ، با ايشان بلند سخن بگويد يا او را در اجراى تصميمهايش به ترديد افكند . با آنكه در جاهاى لازم با ياران خويش به رايزنى مىپرداخت ولى آنان هرگز به اين فكر نيفتادند كه در ارادهء حضرتش تأثير بگذارند ، بلكه با كمال ادب و فروتنى پيشنهاد خود را مطرح مىكردند كه در صورت درست بودن مورد پذيرش حضرتش قرار مىگرفت ، به هر حال كسى بر ديدگاه خود پافشارى نمىكرد .
فرمانهاى صريح و روشن
از ويژگيهاى يك فرمانده برجسته آن است كه در شرايط گوناگون جنگ بسرعت تصميم بگيرد و در عين حال دستورهايى كه صادر مىكند معقول ، روشن و دور از هر ابهامى باشد . اين امر باعث مىشود كه رزمندگان به درستى فرمانها اعتماد كنند و در اجرايش به خود ترديدى راه ندهند . طبيعى است كه دستورهاى بىموقع و بى جا يا مبهم و نادرست ، رزمندگان را دچار سردرگمى مىكند و اوضاع ميدان نبرد را به هم مىريزد .
ابلاغ فرمانهاى درست و روشن نياز به دو عامل دارد : اول نيروى عقل و تدبير ، دوم اطلاعات درست از چگونگى ميدان نبرد و وضعيت دشمن . در قوت عقل و نيروى تدبير رسول خدا ( ص ) كسى ترديد ندارد و حضرتش اين موهبت خدايى را به حد كمال دارا بود . اطلاع از وضع دشمن نيز امرى بود كه از همان روزهاى اوّل رويارويى با نيروهاى قريش مورد توجه رسول خدا ( ص ) بود . آن حضرت پيوسته تلاش مىكرد كه آخرين اطلاعات از وضعيت نيروهاى دشمن را در اختيار داشته باشد و در تمام نبردها قبل از هر كارى به كسب خبر و اطلاعات مىپرداخت .
اولين اقدامهاى نظامى رسول خدا ( ص ) عليه مكيان جنبهء اطلاعاتى و كسب خبر و همچنين آشنايى مسلمانان با موقعيت نظامى راههاى تجارى قريش داشت . هنگام رويارويى با دشمن مثل نبردهاى بدر ، احد ، خندق و ديگر نبردها نخستين گام حضرتش اين بود كه اطلاعات مورد نياز را از دشمن كسب كند .
اين دو عامل يعنى نيروى عقل و آگاهى از وضع دشمن براى پيامبر ( ص ) اين امكان را