چنان كه ديديم در جنگ احزاب بر اثر زيادى دشمن و فشار جنگ دلها بشدت لرزيد ، بيم و هراس بر همهجا سايه افكند و بيشتر مردم نگران بودند ، بويژه زمانى كه خيانت و پيمانشكنى يهوديان بنىقريظه آشكار شد ، ترس و نگرانى مردم افزايش يافت . با اين حال ، رسول خدا ( ص ) هرگز نگران نشد و ترس به او راه نيافت . ايشان پيوسته در فعاليت بود و شب و روز براى پيشبرد جنگ مىكوشيد . نظارت بر يك جبههء پنج كيلومترى با امكانات آن روزگار كار بسيار دشوارى بود و رسول خدا ( ص ) با شجاعت بىمانند خويش اين مهم را به انجام رسانيد و دشمن را فرارى و سرافكنده ساخت .
بنيهء نيرومند
رسول خدا ( ص ) بسيار قوى بنيه و تندرست بود . با آنكه شبها پيوسته در حال عبادت بود و اندكى مىخوابيد ، روزها با نشاط كامل فعاليت مىكرد راههاى دراز را همانند افراد زير فرمانش مىپيمود ، با آنكه وظيفهء حساس و خطير فرماندهى را به عهده داشت ، در انجام كارهاى دشوار شركت مىجست ، گاهى در جنگها زخمهاى عميق و كارى برمىداشت ، با اين وجود سپاه اسلام راهدايت مىكرد بىآنكه سستى در او ديده شود .
شخصيت و نفوذ
پيامبر خدا ( ص ) شخصيتى برجسته داشت و يارانش بشدت زير تأثير معنويت آن حضرت بودند . كافران قريش در واقعهء حديبيه فردى را فرستادند تا با آن حضرت گفتگو كند . او كه فرد جهان ديدهاى بود ، از شخصيت و نفوذ معنوى رسول خدا ( ص ) به شگفت آمد و در هنگام بازگشت چنين گفت : من نزد قيصر و كسرى ، امپراتوران روم و ايران و همچنين پادشاه حبشه رفتهام ، اما هيچ پادشاهى را نديدهام كه به اندازهء محمّد در پيروانش نفوذ داشته باشد . آب وضويش را نمىگذارند بر زمين بريزد و موهايش را جمع مىكنند و اينان هرگز او را با چيزى عوض نخواهند كرد . « 1 »
هامش
( 1 ) - السيرة النبويه ، ج 3 ، ص 328 .