خوش خلقى و غيره دارد ، اين بدين معنا نيست كه هميشه و براى همه كس اين گونه باشيم . توجه كنيد كه اين مسئله دقيقى است و در واقع عبارت فوق امام سجاد ( ع ) تاكيدى است بر تذكراتى كه قبلًا داشته اند .
10 - حق گويى : توجه كنيد به عبارت « والقول بالحق و ان عزّ » . معناى عزّ ، شدت و سختى است . عز على ان تفعل كذا ، يعنى « اشتد و صعب » يعنى سخت و دشوار و شديد است بر من كه تو چنان كارى بكنى . خوب حال توجه كنيد به معناى « عزيز » : القوى ( الملك لغلبته على اهل مملكته ) : ( المنيع الذى لاينال و لايغالب و لايعجزه شى و لامثل له و هو من اسمائه تعالى ) . ( معلوف ، لويس ، المنجد فى اللغه ، 1365 ص 503 ) عزيز يعنى نيرومند و قوى ! به پادشاه به ويژه پادشاهان مصر مىگفتند عزيز چون پادشاه بر مردم سيطره و تسلط دارد . كلًا عزيز به طور على الاطلاق از اسماء خداوند است به معناى وجودى است كه دست نيافتنى است .
نظام تعليم و تربيت اسلامى روى عزت نفسانى انسان ، بسيار تأكيد دارد و شايد محورترين و اصلىترين پايه تربيت اسلامى همين احساس عزت است . يعنى انسان به مرحلهاى برسد كه بر شهوات و نفس امارهاش مسلط باشد و عقل ، مهار شهوات را در دست داشته باشد . چنين فردى قوى و نيرومند و عزيز است و افراد اين گونه ، هرگز از كسى ترس و وحشت ندارند . امام حسين ( ع ) يك عزيز است . در اينجا نيز امام سجاد ( ع ) از ويژگىهاى متقين را حق گويى ، حتى اگر سخت و دشوار باشد ، ذكر مىكنند و با اين عبارت روى همان محور « احساس كرامت » و « عزت
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 179
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٧٩