خواستههاى متعالى
اولين نكته تربيتى كه در اين فراز مشاهده مىشود خواستههاى بسيار متعالى انسان كامل است . در هر چهار جمله فراز بالا از صفت عالى و برترين استفاده شده است و اين حاكى از روح بلند انسان و خواستههاى متعالى اوست . اصولًا انسان و حيوان هم در بعد بينشها و يا آگاهىها هم در بعد گرايشها يا خواستهها تفاوتهايى دارند .
تفاوت انسان و حيوان : حيوان از نظر آگاهى و بينش داراى چهار محدوديت است : ( 1 ) آگاهى حيوانات محدود به حواس ظاهرى است و لذا آگاهى ظاهرى وسطحى دارند نه درونى و عمقى ( 2 ) جزيى و فردى است و از عموميت و كليت برخوردار نيست . ( 3 ) منطقهاى است و محدود به محيط زيست حيوان است . ( 4 ) حالى است يعنى بسته به زمان حال است و از گذشته و آينده بريده است . حيوان نه از تاريخ جهان و خود آگاه است و نه درباره آينده مىانديشد و تلاش مىكند ، بدين ترتيب سطح خواستههاى حيوان نيز محدود و در چهار زندان است : اولًا مادى است و از چهارچوب خوردن و خوابيدن و بازى و استفاده از جنس مخالف و . . . بالاتر نمىرود و لذا براى حيوان تعريف ارزش اخلاقى و معنوى مطرح نيست . ثانياً شخصى و فردى است و حداكثر مربوط به جفت و فرزندش است . ثالثاً منطقهاى است و رابعاً حالى و مربوط به زمان حال .
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 107
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٠٧