تركمان رو نمود . آن جماعت بدعاقبت وقتى مخبر و مطلع گرديدند كه خود را با بلاى ناگهان دست بگريبان ديدند ، قريب به دويست نفر از ايشان را به قتل رسانيد .
پانصد ششصد نفر را اسير گردانيده مظفر و منصور به استر اباد مراجعت نمود .
از مشاهير متوفيات اين سال ، ستر كبرى و مهد عليا ، والدهء پادشاه مغفرت انتماء محمّد شاه بود كه در يوم بيست و پنجم شوال اين سال به جوار رحمت ايزد متعال گراييد و در جوار فاطمه بنت موسى عليه السلام مدفون گرديد . همچنين خسرو خان گرجى ، الملقب به والى « 1 » كه از چاكران قديمى و جاننثاران صميمى اين درگاه آسمان جاه بود ، در ذيحجّه اين سال ارتحال از اين دار پرملال نمود .
ذكر حقايق اخبار سال هزار و دويست و هفتاد و چهار برحسب مشيت قادر مجيد « إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يَشاءُ
و
يَحْكُمُ ما يُرِيدُ »
از صادرات مصدر صدارت در اين سال حكومت احمد خان نوايى در بندر بوشهر و دشتستان است ، كه در عشر اوّل محرّم اين سال از دار الخلافه به شيراز رسيد ، و در عشر اول ماه ربيع الاول به بوشهر شتافت ، از حضرت صدارت حمايت و اعانت ديد . متوجهات ديوانى را به حرف خرج گذرانيد . مكنتى زياده از مقصود و منظور خويش بهمرسانيد .
در اين ايام حكومت ، جماعت دشتى ، بندر كنگان را كه قريب به هفتصد خانوار [ بودند ] و با آنان قرب جوار داشتند ، به سبب عداوتى كه از سابق در ميان ايشان پايدار بود ، غفلتا كنگان را مسخر نموده ، از صامت و ناطق اثر نگذاشته ، چندانكه از بيوتات و جدار و نخيلات و اشجار آنجا آثار نماند ، و ديّارى در آن ديار برقرار نيامد . به نوعى كه تا حال تحرير ، كه مدّت چهار سال است ، يك خانوار در آن بندر كه در نهايت اعتبار و اشتهار بود ، سكونت اختيار نكرده . خان حاكم بدون انديشهء روز جزا به اخذ دو هزار تومان به صيغهء ارتشا ، در حضرت صدارت و كارگزاران دولت ، چون مقدمهء كينهء هرات در
هامش
( 1 ) اين شخص مؤلف « رسالهء فجوريه » است كه پدرش « سهراب خان گرجى » وكيل خرج ناصر الدين شاه بوده است . ناصر الدين شاه پس از قتل امير كبير زمام امور كشور را بدست وطنفروشى چون ميرزا آقا خان نورى ، كه آشكارا تحت الحمايهء دولت انگليس بود ، سپرد ، و خود با مردمى دلقك و رسوا به عيش و نوش پرداخت ، و سرانجام قسمتى از سرزمين ايران عزيز را بر باد داد . اين رساله بهترين سند براى معرفى درباريان آن روزگار است .