خلافت مكتفى باللّه
وى ابو محمّد علىّ بن معتضد است كه در سال دويست و هشتاد و نه با او بيعت شد مكتفى از افاضل خلفا بود . اوست كه مسجد جامعى در رحبهء بغداد بنا كرد .
در زمان مكتفى قرامطه ظهور كردند . قرامطه گروهى از خوارج بودند كه به كاروان حجاج زدند و كشتارى فجيع از ايشان كردند ، و آنان را تار و مار نمودند ، مكتفى نيز لشكرى گران در پى ايشان فرستاد و آنان را قلع و قمع كرد ، و بعض از رؤساى ايشان را به قتل رسانيد .
مكتفى همان كس است كه قصر تاج را در شاطئيّهء بغداد بنا كرد .
وفات مكتفى در سال دويست و نود و پنج بود .
چگونگى وزارت در زمان مكتفى :
چون معتضد درگذشت مكتفى در رقّه بود ، ازينرو قاسم بن عبيد اللّه به نحوى شايسته به گرفتن بيعت براى مكتفى قيام كرد ، و به مكتفى نامه نوشته او را از جريان امر آگاه نمود ، و برده و قضيب [ 1 ] را نزد او فرستاد ، مكتفى نيز به بغداد رهسپار شد ، و قاسم بن عبيد اللّه را همچنان در مسند وزارت برقرار ساخت و القابى به دو بخشيد .
در روزگار مكتفى قاسم مقامى بلند و منزلتى عظيم يافت ، و چون مرگ وى نزديك شد به مكتفى اشارت كرد كه عبّاس بن حسن را به وزارت خويش برگزيند .
هامش
[ ( 1 - ) ] برده و قضيب از علامات خلافت بود و در دست خلفاى اموى قرار داشت . جاحظ گويد :
هنگامى كه مروان بن محمد را محاصره كردند وى برده و قضيب را به غلامى داده فرمود آن را در جايى در زير ريگها پنهان كند ، و هم دخترش را كه همراهش بود به دو داد تا گردنش را بزند چون غلام مذكور در ميان اسرا دستگير شد گفت : اگر مرا بكشيد ميراث پيغمبر از ميان خواهد رفت ! ايشان وى را امان دادند تا ميراث پيغمبر را تسليم آنها كند . جاحظ . البيان و التبيين ج 3 ص 49 .