با استناد به آيهاى از قرآن « 1 » و حكم عقل ، مشروعيّت « حَكَمِيَّت » را ثابت كرد ؛ ولى آنان در پاسخ همان حرفهاى هميشگى خود را تكرار كردند . « 2 »
به دنبال ابن عبّاس آن حضرت نيز به سوى آنان رفت و در خيمهء يزيد بن قيس - كه از قبل شناسايى شده بود - وارد شد . و پس از اقامهء دو ركعت نماز به سوى جمعيّت حركت كرد . ابتدا پرسيد : رهبر شما كيست ؟ گفتند : « ابنُ الْكَوّاء » فرمود : چه چيز شما را عليه ما برانگيخت ؟ گفتند : تعيين حكميّت از ناحيه شما . فرمود : حكميت چيزى بود كه خود شما پيش آورديد و من سخت مخالف آن بودم . آنان ضمن تأييد سخنان آن حضرت ، روش فعلى خود را چنين توجيه كردند كه كارهاى گذشته ما كفر بوده و ما از آن توبه كردهايم . تو نيز توبه كن تا بار ديگر با تو بيعت كنيم .
امام عليه السلام فرمود : « انّى اسْتَغْفِرُاللَّهَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ » خوارج كه تصور كرده بودند حضرت از پذيرش « حكميّت » توبه كرده است همگى با اميرمؤمنان عليه السلام به كوفه بازگشتند و به حسب ظاهر غائله پايان يافت . « 3 »
تحريكات منافقين
منافقان و فرصت طلبان كه اقتدار حكومت و آرامش مملكت را نمىتوانستند تحمّل كنند پس از بازگشت خوارج ، دست به شايعه پراكنى زدند و چنين مطرح كردند كه اميرمؤمنان عليه السلام از موضوع « حكميّت » پشيمان شده ، آن را گمراهى مىداند و در صدد فراهم آوردن امكانات جنگ است تا به سوى معاويه باز گردد . « 4 »
شايعات به گوش معاويه رسيد . فردى را به كوفه فرستاد تا اطلاعات بيشترى كسب كند .
معاويه هر چند آن حضرت را مىشناخت و مىدانست كه امام عليه السلام هرگز ار مسير قرآن و اسلام بيرون نخواهد رفت و پيمانى را كه بسته است نقض نمىكند ؛ ولى شايد براى اينكه
هامش
( 1 ) - آيه مورد استناد ابن عباس آيه 35 از سوره نساء است : « وَ انْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنَهِما فَابْعَثوُا حَكَماً مِنْ اهْلِه وَ حَكَماً مِنْاهْلِها . . . » وجه استدلال بدين گونه بود كه خداوندى كه جريان داورى را براى اصلاح يك خانواده لازم بداند چطور ممكن است درباره امتى بزرگ ، مشروع نداند
( 2 ) - كامل ابن اثير ، ج 3 ، ص 327
( 3 ) - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 191 ؛ كامل ، ج 3 ، ص 328 ؛ سيرةالائمة الانثى عشر ، ج 1 ، ص 489 و عقد الفريد ، ج 2 ، ص 388
( 4 ) - سيرة الائمة الاثنى عشر ، ج 1 ، ص 489