آشوب در بصره
دومين شهر مهمّ عراق آن روز ، شهر بصره بود . بصره كه پيش از واقعهء عاشورا در برابر حكومت اموى موضعى محافظهكارانه داشت ، پس از واقعهء عاشورا ، ناگزير به اتّخاذ تصميمى جدّى شد .
عبيداللَّه بن زياد ، عامل مهمّ كشتار كربلا ، كه پس از آن استاندار بصره بود ، پس از دريافت خبر مرگ يزيد ، از فرصت استفاده كرد و كوشيد به نام امويان ، براى خود بيعت بگيرد . ولى كوشش وى با شكست مواجه شد ؛ خشم بصريان بر ضدّ حاكمان اموى و عمّال آنان به حدّى بالا گرفت كه ابنزياد شبانه با لباس مبدّل ، از ترس خشم و انتقام مردم ، به شام گريخت .
بصره پس از اين ، با يكى از شخصيّتهاى معروف بنىهاشم به نام عبداللَّه بن حارث بن نوفل بيعت كرد . وى از دودمان بنىهاشم و از اصحاب اميرالمومنين عليه السلام بود . « 1 » امّا به دليل كارشكنىهاى طرفداران اموى و عثمانىها ، او نتوانست موفّق باشد .
شهر يكپارچه آشوب شده بود و درگيرىهاى قبيلهاى و فشار خوارج مردم بصره را مجبور كرد كه به ابنزبير نامه بنويسند و ضمن آن ، با او بيعت نمايند و تقاضا كنند تا فرمانروايى بر ايشان بگمارد كه خطر دشمنان و خوارج را دفع كند . ابنزبير ابتدا حارث بن عبداللَّه بن ربيعه را به عنوان نمايندهاش به آنجا فرستاد . او در برقرارى آرامش منطقه كوشيد تا اينكه مصعب بن زبير ، برادر عبداللَّه بن زبير ، رسماً به عنوان استاندار ، قدرت را
هامش
( 1 ) - معجم رجال الحديث ، ج 10 ، ص 154 ، واژهء « عبدالله » .