على عليه السلام را در هر كجا مىيافت به قتل مىرسانيد . « 1 »
امويان جاسوسان و مأموران مخفى خود را براى شناسايى دشمنان گماشته بودند و در ماجراى قيام زيد عليه السلام ، به طور قطع ، يكى از علل شكست آن وجود همين جاسوسان و عوامل نفوذى بود . « 2 »
3 - مسألهء خلافت
سومين علّت شكست نهضت زيد عليه السلام اختلاف آراء و عقايد مسلمانان و اطرافيان زيد عليه السلام در مسألهء خلافت بود . زيدبنعلى عليه السلام همهء طوايف مسلمانان را به قيام عليه بنى اميّه دعوت كرد او ارتشى عظيم از همهء مسلمانان آن روز كه به شكلى نسبت به حكومت بنىاميّه بدبين و مورد ستم بودند ، تشكيل داد . امّا در زمان قيام ، مسألهء مهم خلافت ، به عنوان يك مسألهء مهم اعتقادى بين مردم مورد بحث بود و مرتّب نظر او را دربارهء خلافت جويا مىشدند . زيد عليه السلام نيز براى جلوگيرى از تفرقه و اختلاف و ايجاد الفت و اتّحاد بين مسلمانان ، سعى داشت به نحوى پاسخ دهد كه موجب از هم پاشيدگى مردم نشود .
4 - خيانت مردم كوفه
علّت ديگرى كه شايد از ساير علل مهمتر بود ، سستى و خيانت مردم كوفه نسبت به زيد عليه السلام بود . مردم كوفه همان گونه كه به امام حسين عليه السلام خيانت ورزيدند ؛ او را با اصرار به عراق دعوت نمودند و با نمايندهاش ، مسلمبنعقيل ، بيعت كردند و سپس او را تنها گذاشتند ، بار ديگر تاريخ را تكرار
هامش
( 1 ) - البدء والتاريخ ، ج 6 ، ص 5 .
( 2 ) - ثورة زيدبنعلى ، ناجى حسن ، ص 131 .