امر به معروف و نهى از منكر بود كه در ايام خلفاى بنىاميّه ارتكاب مناهى و محرّمات و فسق و فجور چنان شيوع يافته بود كه در هيچ زمانى آن شياع و آن اوضاع مشهود نبود . « 1 »
به نظر علّامه مقرّم نيز اگر نهضت هاشميان نبود و آنان در اطراف و نواحى قيام نكرده بودند ، همهء زحمات رسول اكرم صلى الله عليه و آله كه در راه تبليغ اسلام انجام داده بود ، از بين مىرفت . اين نهضتها به مردم احساس و شعور بخشيد ، رهبران نهضتها خود را در مشقّت مىانداختند و در راه دين به جهاد مىپرداختند و با ستمگران مىجنگيدند و اين رهبران به راهنمايى افرادى شايسته همانند پيامبر و يا وصىّ پيامبر قيام مىكردند . « 2 »
در محبوبيّت بسيارى از اين قيامها و نهضتهاى حقطلبانه در نزد ائمّهء معصوم عليهم السلام شكى نيست . روايات متعدّدى نيز از معصومان عليهم السلام در تحريض مردم به قيام و جهاد و انتقام و خونخواهى شهداى مظلوم خاندان پيامبر عليهم السلام به خصوص شهداى كربلا آمده است .
قيام زيد عليه السلام ؛ مأذون از سوى امام عليه السلام
از آن جا كه مسألهء قيام و كشتن و كشتهشدن از نظر اسلام اهميّت بسيارى دارد و بايد صددرصد اطمينان به صحّت كار داشت ، در اين موارد ، اذن شرعى لازم است . قيام زيد عليه السلام هم در عصر امامى معصوم همچون امام صادق عليه السلام واقع شد . دربارهء اين كه اين امام بزرگوار چه نقشى و موضعى در اين قيام داشت ، به اختصار ، مىتوان گفت : ادلّهء قاطعى در
هامش
( 1 ) - وقايع الايام ، وقايع ماه رمضان ، ص 91 .
( 2 ) - رهبر انقلاب خونين كوفه ، عبدالرزاق موسوى مقرم ، ترجمه عزيزالله عطاردى ، ص 142 - 143 .