سلطان مراد دوازدهساله بود كه فارسى و عربى را مثل زبان مادرى صحبت مىكرد .
خطى خوش داشت ، تاريخ و جغرافياى كشورهاى اسلامى را نيك مىدانست و شبها تا دير وقت به مطالعه مىپرداخت و با بزرگان علم و دين به صحبت مىنشست . قاضيان را به محك آزمايش مىكشيد . ارباب قلم را حمايت مىكرد . موسيقى شرقى را مىشناخت .
ذوق شعر داشت و خود نيز شعر مىسرود .
سلطان مراد كه تا سال 1044 / 1635 گرفتار بخش اروپايى و دسيسهها ، و ترفندهاى داخلى و خارجى بود مصمم بود كه در فرصت مناسب اقتدار از دست رفته امپراتورى را به دست آورد و خاصه به سبب عصيانگرىهاى ابازه پاشا ، ناآرامى در بخش آناتولى به وجود آمده بود و بخش اعظمى از سرزمينهاى عثمانى به دست ايرانيان افتاده بود .
مراد براى احياى اقتدار امپراتورى ، خود را جهت حمله به ايروان آماده نمود و در چهارم رمضان 1044 / فوريه 1635 خيمه و خرگاه سلطانى در اسكدار برپاشد . مراد . در 25 ذىحجه 1044 / دوم ژوئيه 1635 م . به ايليچ يا ايليچه رسيد و روز بعد وارد ارزروم شد و در چهارم محرم / 10 ژوئيه به سوى ايروان حركت نمود . و پس از عبور از رودخانه سانجى در سلطانتپه اردو زد و ايروان را به محاصره گرفت . امير گونه خان حاكم ايروان مراد آقا پيشكار خود را جهت مذاكره صلح نزد احمد پاشا فرستاد . مراد آقا ضمن ملاقات با صدر اعظم و سلطان مراد تسليم شهر ايروان را منوط به تضمين سلامتى سپاه ايران از طرف سلطان مراد دانست . شرايط صلح مورد موافقت طرفين قرار گرفت و بدين ترتيب امير گونه خان حاكم ايروان به همراه طهماسب قلى خان و امير فتاح به اردوى سلطان مراد رفتند . سلطان مراد به پاس اين خدمت ، حكومت حلب را با منصب وزارت به امير گونه سپرد و ملقب به يوسف پاشا كرد و مراد آقا را به حكومت سيواس منصوب نمود . و مراد در روز جمعه به شهر وارد شد و در مسجد شهر نماز جماعت را به جا آورد .
خطبه به نام سلطان خوانده شد و مرتضى پاشا به حكومت ايروان تعيين شد . مراد پس از آن از رود ارس گذشته به سوى تبريز حركت كرد و از طريق چورس و مرند وارد تبريز شد و به مسجد اوزون حسن رفت و دستور غارت شهر را صادر نمود . سپاهيان عثمانى خانهها را ويران ، و چوبهاى خانهها را كه با طلا و لاجورد نقاشى شده بود در آتش
ايران در زمان شاه صفى و شاه عباس دوم ( فارسي ) — صفحة 687
مساهمون: محمد يوسف واله قزوينى اصفهانى
ص٦٨٧