تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ايران در زمان شاه صفى و شاه عباس دوم ( فارسي ) — صفحة 671

مساهمون:

ص٦٧١
(
Jhojar singh
) راجهء بنديل كهند و خان جهان لودى استاندار مستعمرات تيمورى در دكن روبه‌رو شد . عصيان جهوجار را در سال 1038 ه . ق . ولودى را در سال 1040 ه . ق . فرونشاند و چون بر اوضاع مسلط شد به فكر توسعهء متصرفات خويش افتاد و فتح هند جنوبى دكن را در رأس اقدامات خود قرار داد . در سال 1042 ه . ق . پرتغاليان را از بندر هوگلى بيرون راند . دولت‌آباد ، احمد نگر ، گلكنده و بيجاپور را مطيع خود ساخت و بلتستان و تبت را در سال 1043 ه . ق . و بنديل كهند را در سال 1045 ه . ق . ضميمه متصرفات خود كرد . در سال 1048 ه . ق . قندهار را در اثر خيانت على مردان خان حاكم قندهار متصرّف شد . عادل شاهيان و قطب شاهيان و رهنه‌ها را خراج‌گزار خود نمود و در فاصلهء سالهاى 1045 ه . ق . تا 1047 ه . ق . شورش قبايل كوچ و آهوم را در نواحى آسام سركوب كرد . در سال 1057 ه . ق . پسرش اورنگ زيب ، بلخ و بدخشان را ضميمهء قلمرو شاه جهان نمود . شاه جهان در اواخر عمر گرفتار كشمكش‌هاى پسران خود شد . اورنگ زيب ، داراشكوه ، شاه شجاع و شاهزاده مراد به دنبال بيمارى پدر براى رسيدن به تاج و تخت بر هم شوريدند . سرانجام اورنگ زيب با حيله و نيرنگ بر برادران پيروز شد و داراشكوه رقيب اصلى خود را گرفتار و به قتل رسانيد و پدر را محبوس كرده خود بر تخت سلطنت نشست . شاه جهان در سال 1077 ه . ق . درگذشت . وى از خود كشورى مقتدر و آباد به جا گذاشت . از آثار بسيار زيبا و دل‌انگيز دورهء وى تاج محل است كه به ياد همسر زيبا روى و محبوب خود ممتاز محل ، در آگره بنا نمود . اين اثر متأثر از سبك معمارى اسلامى و ايرانى و هندى است كه در ساختن آن هنرمندان و معماران ايرانى چون امامت خان شيرازى و محمد خان شيرازى نقش مؤثرى داشته‌اند . دورهء سى و يك‌سالهء شاه جهان از درخشان‌ترين دوره‌هاى امپراتورى تيمورى هند است . هنر ، ادبيات ، علوم ، تاريخ‌نويسى ، خطاطى ، صنعت زرگرى و جوهرنگارى در اين دوره رونق فراوان يافت . شاعران و مورخان و اديبان مورد توجه خاص شاه جهان و ساير درباريان بودند . شاه جهان خود هنر دوست و هنرپرور بود به تاريخ و تاريخ‌نويسى علاقه فراوانى نشان مىداد و ازاين‌رو در ديوان انشاى وى بخش مستقل تاريخ‌نويسى ايجاد