دهد و به دكن گريخت .
بيجاپور را در سال 1096 ه . ق . و گلكنده پايتخت حيدرآباد را در 1097 ه . ق .
متصرف شد . هندوان را مجبور به پرداخت جزيه نمود و راجههاى شورشى را مطيع خود كرد . قطب شاهيان ( 1098 ه . ق ) و عادل شاهيان ( 1097 ه . ق ) را از بين برد و انگليسىها را كه در بندر سورت دست به آشوب و فتنه زده بودند در سال 1101 ه . ق .
مجبور به اطاعت و پرداخت غرامت جنگى كرد . و سرانجام پس از پنجاه سال حكومت در هشتاد و نه سالگى در 28 ذىقعدهء 1118 ه . ق . درگذشت .
اورنگ زيب در مذهب تسنن تعصب سخت داشت و به همين جهت به موسيقى ، شعر و شاعرى و هنر آن چنان علاقهاى نشان نمىداد ، ولى به معمارى و احداث ابنيه علاقهء تام داشت . او نيز به تقليد از تاج محل براى همسر خود بىبى رابعهء دورانى در اورنگآباد دكن بنايى ساخت و آن را « تاج دكن » ناميد .
بناى مسجد جامع قلعهء سرخ از آثار دورهء اورنگ زيب است . اورنگ زيب مردى اديب و دانشمند و كتاب خوان بود و به زبانهاى عربى ، تركى ، فارسى ، هندى تسلّط داشت . به مطالعه كتابهاى مذهبى علاقهء فراوان نشان مىداد .
اگر چه منصب ملكالشعرايى را در دربار برانداخت ، از خواندن دواوين شعرايى چون حافظ ، سعدى ، نظامى غافل نبود . حافظ قرآن بود و خط خوش مىنوشت و در نوشتن اقسام خطوط مهارت داشت و به قول بختاور خان مؤلف مرآة الخيال ( ص 252 ) « در مراتب نثر و انشاء دستى تمام داشت و در مهارت نظم هم بهره تمام » . علاقه اورنگ زيب به مسايل دينى ، بستر مناسبى براى رشد تصوّف شده بود و ازاينرو شعر و شاعرى و ادب فارسى در مقابل نفوذ تصوّف كم رونق جلوه مىكرد ، امّا نبايد غافل بود كه در همين زمان شاعرانى چون صائب تبريزى و عاقل خان ، بيدل دهلوى ، اشرف مازندرانى ، بينش كشميرى ، حقير كاشانى ، خاكسار ، خالق اصفهانى و صدها شاعر ديگر در عصر وى زندگى مىكردند كه گواه صادقى بر رونق ادب فارسى در شبه قاره هند بود .
در اين دوره نثرنويسى تحولى پيدا كرد و خود اورنگ زيب مبتكر سبكى جديد در نثر فارسى شد . وى در مكتوبات خود به جاى به كارگيرى سبك مصنوع به سبك
ايران در زمان شاه صفى و شاه عباس دوم ( فارسي ) — صفحة 673
مساهمون: محمد يوسف واله قزوينى اصفهانى
ص٦٧٣