چآن كشور چون طاقت معارضه و قوت مقابله با عسكر « 1 » قيامت اثر نداشتند روى تحصّن و فرار به قلاعى « 2 » كه داشتند گذاشته سپاه ظفر پناه قرين فتح و نصرت رايت مراجعت افراشتند و رستم خان صورت وقوع آن فتح نمايان را بر پرنيان عرض چهره گشوده خود را منظور نظر عنايت و عاطفت « 3 » خاقان بحر و بر نمود و چنانچه گذشت هر چند تسخير قلعهء وان ، سلسلهجنبان نهضت همايون به صوب مملكت آذربايجان گشت ، امّا چون وقوع آن « 4 » به قلم تقدير تحرير نيافته بود امرى چند روى نمود كه شاهد اين مدّعا از جلباب خفا چهرهء ظهور ننمود « 5 » و صورت حال بر سبيل اجمال آن بود كه چون آوازهء ورود عساكر اقبال به تسخير قلعهء وان و توجّه اعلام جاه و جلال به صوب ديار [ 111 ] آذربايجان در مملكت روم انتشار و اشتهار يافت مرتضى پاشا بيگلربيگى ديار بكر از جمله پاشايان معتبر آن كشور بود و به قلم وفور خدم و حشم پيوسته مشق وزارت اعظم مىنمود به فرمان خواندگار مسرعان به احضار عسكر « 6 » ديار بكر و ساير بلاد و ديار روان نموده در اندك زمانى لشكرى گران و سپاهى بىكران از عسكر ديار بكر « 7 » و كفّه « 8 » و مرعش « 9 » و البستان « 10 » و بلاد قرامان « 11 » و ساير محال آناتولى و سنجقبيگيان و اكراد آن « 12 » ديار و بلاد جمع آورده گروهى از لوندان و طالبان كدوك و تيمار كه در ميان عسكر روم بىشمار مىباشد به « 13 » ايشان پيوسته كمر اطاعت و انقياد مرتضى پاشا بر ميان بستند و بعد از جمع آمدن سپاه و لشكر به عزم استخلاص محصوران قلعهء وان از تنگناى محاصرهء
هامش
( 1 ) . الف ، ب : عساكر .
( 2 ) . الف ، ب : قلاع .
( 3 ) . الف ، ب : « و عاطفت » ندارد .
( 4 ) . الف ، ب : اين .
( 5 ) . ب : بنمود .
( 6 ) . الف ، ب : عساكر .
( 7 ) . الف ، ب : بكر و ساير .
( 8 ) . كفه : در ايالت تاوريدهء روسيه در ساحل جنوب شرقى شبه جزيرهء كريمه واقع است . يونانيان آن را تئودوسيا و روسها فئودوسيا مىخوانند . در زمان سلطان محمد دوم به تصرف عثمانيان درآمد و سرانجام در سال 1770 م . به دست روسها افتاد . ( قاموس اعلام )
( 9 ) . مرعش : شهرى است به شام ، نزديك به انطاكيه . ( خاتمهء شاهد ، ص 180 )
( 10 ) . البستان : در شمال شرقى مرعش در ولايت حلب ( لغتنامه )
( 11 ) . ب : قرايان .
( 12 ) . الف ، ب : اين .
( 13 ) . الف ، ب : با .