اموالم را مصادره كردند و مرا نيز به بغداد فرستادند ، هشت سال در زندان بودم ( شايد اين مرد بدرستى به سخن امام عمل نكرده باشد يا به مقصود امام پى نبرده و در آنچه بايد مراقب خود مىبوده تعلّل كرده باشد و در نتيجه دستگير شده است . ) مجددا در زندان نامهء ديگرى از امام ( ع ) دريافت كردم ، امام در نامهء خود چنين نوشته بود : ( در نقطهء غربى توقّف مكن . )
پس از خواندن نامه پيش خود چنين گفتم : ابو الحسن در حالى به من چنين سفارشى مىكند كه من در حبس به سر مىبرم و اين سخن بسيار عجيبى است . چند روز از دريافت اين نامه نگذشته بود كه آزاد شدم و بندهايم را گشودند و رهايم كردند .
هنگامى كه وى به بغداد باز مىگردد چنانكه ابو الحسن ( ع ) دستور داده بود در بغداد توقّف نكرد و بىدرنگ به سامرا رفت . وى مىگويد : پس از رهايى از زندان نامهاى به امام ( ع ) نوشتم و از او خواستم تا براى بازگرداندن زمينهاى من دعا كند . امام ( ع ) نيز چنين پاسخ داد : ( به زودى زمينهاى تو بازگردانده خواهد شد و اگر همچنين نشد زيانى متوجّه تو نيست . ) همينكه محمد بن ابو الفرج به سامرا در آمد ، امام خبر بازگرداندن زمينهاى او را برايش فرستاد ولى پيش از آنكه اين نامه به محمّد بن ابو الفرج برسد وى زندگى را بدرود گفت 3 .
پايان اين حكايت براى ما اهميّتى ندارد و ما تنها به بررسى دو نكته مىپردازيم : نخست آن كه امام هادى ( ع ) در سامرا بود و اين فرد در مصر به سر مىبرده است و شايد امام ( ع ) جاسوسى داشته كه اخبار را به حضرتش مىرسانده است ، و هيچ ضرورتى ندارد اينگونه اعمال را از معجزات امام به شمار آوريم چون ممكن است نخست وزير ( رئيس الوزرا ) از پيروان و خبر چينان امام بوده است و همانگونه كه قبلا يادآور شديم هنگامى كه متوكّل به فتح بن خاقان ( رئيس الوزراى خود ) دستور داده بود تا اموالى را كه از فلان راه وارد مىشود ، مصادره كند او اين خبر را به عرض امام ( ع ) رساند . نكتهء دوّمى كه از اهميّت بيشترى برخوردار مىباشد آن است كه محمّد بن ابو الفرج در زندان بوده و امام به او نامه مىنوشته است . در اينجا اين سؤال مطرح مىشود كه نامهء حضرت را چگونه به يك زندانى مىرساندهاند ؟ و چگونه امام تعليمات لازم را به او مىداده است ؟
اين قضايا به وضوح نشانگر طبيعت اعمال و شيوهء ائمّه ( ع ) در ميان امّت اسلامى است ، و ائمّه ( ع ) هيچگاه در كنج خانههاى خود ننشسته و از رخدادهاى گوناگون به دور نبودهاند . سرانجام اين قضيه آن بود كه امام ( ع ) به محمد بن ابى الفرج چنين فرمود : ( به زودى اموالت باز گردانده خواهد شد و اگر همچنين نشد زيانى متوجّه تو نيست . ) يعنى مادامى كه مشغول انجام وظيفه و اداى يك مسؤوليت بزرگ دينى هستى اموال تو چه اهميّتى در بر خواهد داشت چرا كه تو از دوستداران مايى و در راه خدا مىكوشى و اموال تو ، در اين مسير از ميان رفته است ، مادام كه آدمى هدف والاترى را
امامان شيعه و جنبشهاى مكتبى ( فارسي ) — صفحة 350
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٣٥٠