است ، و دومين وظيفه اين بزرگواران ، پياده كردن قوانين آسمانى در زمين .
ائمّه ( ع ) نيز همين نقش را بر عهده داشتهاند ، زيرا ايشان نگاهبانان پيام پيامبران به شمار مىآيند .
على بن ابى طالب ( ع ) يك سياستمدار بود ولى همّ امام تنها پرداختن به امور سياسى نبود .
عبد اللّه بن عباس ره چنين روايت مىكند : « در منطقهاى بنام « ذى قار » بر امير المؤمنين ( ع ) وارد شدم ، حضرت مشغول وصله كردن كفش خود بود ، به من فرمودند : بهاى اين كفش چقدر است ؟ عرض كردم : قيمتى ندارد . امام فرمود : به خدا سوگند اين پاره كفش در نزد من محبوبتر از حكمرانى بر شماست مگر آنكه حقّى را برپا كنم يا باطلى را از ميان ببرم 2 . »
حضرت در يكى از خطبههاى خود چنين مىفرمايد :
« بدرستى دريافتهاند كه اين دنيا در نزد من از آب بينى يك بز ، كم ارزشتر است . » 3
سياست و حكومت در منطق حضرت علىّ ( ع ) هدف به شمار نمىآيد ، اينكه شخص حضرت علىّ ( ع ) بر مسند خلافت اسلامى تكيه زده باشد از هيچگونه اهميّتى برخوردار نيست بلكه ، گرفتن حق و از ميان بردن باطل و رشد وجدان مذهبى انسان مسلمان تنها امورى بودهاند كه امام ( ع ) به آنها اهميّت مىداده است ، به همين سبب نهج البلاغه را كه نوشته ، يك حاكم و رزمنده و فرماندهء نظامى است - مىبينيم كه سرشار از تقوا و توحيد و ذكر صفات پروردگار متعال و آيات وجودى خداست . احاديث و خطبههايى كه آن حضرت قبل از رسيدن به خلافت بيان فرموده ، يا سخنانى كه پس از رسيدن به خلافت ايراد كرده است و نيز گفتههاى حضرت در اثناى جنگ و صلح ، همگى از شيوهاى واحد برخوردار است و تماما امّت را متوجّه خداوند تبارك و تعالى مىكند و ما علىّ ( ع ) را امام مىدانيم زيرا به اين امور مىپرداخت و اين وظيفه و تكليف حضرت علىّ ( ع ) بود . امام تنها يك حاكم عادل نبود ، اگرچه حكومت عادلانه مهمّ است ولى به تنهايى كافى نيست .
صفت اساسى شخصيّت حضرت علىّ ( ع ) كه بايد توجّه خود را بدان متمركز كنيم ، تقواى امام و پايدارى او و اظهار اين پايدارى در رفتارش براى برقرارى ارزشهاى الهى و شيوههاى آن است ، به علاوه امام ، گروه برگزيدهاى از مردم را نظير « همّام » و « كميل بن زياد » و . . . به عنوان پيشتازان مكتبى و وجدان ناطق انسانى در ميان امّت پرورش داده است ، به گونهاى كه تعريفات امام صادق ( ع ) ( عابدان شب و شيران روز ) بر گروه تربيت يافتهء امام ( ع ) كاملا منطبق مىباشد . همّام يكى از كسانى به شمار مىرفت كه به دست امام ( ع ) تربيت يافته بود و از راهنماييها و درسهاى امام بهره گرفته بود ، وى شبهاى خود را با گريه و زارى در پيشگاه خدا به صبح مىرساند و هر شب
امامان شيعه و جنبشهاى مكتبى ( فارسي ) — صفحة 220
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٢٢٠