شهيدان زندهاند
شيخ طوسى ( ه ) و ديگران در تفسير آيهء شريفهء « كسانى را كه در راه خدا كشته شدند مرده مپندار . . . » « 1 » گفتهاند : بيشتر اهل تفسير برآناند كه اين آيه در بارهء شهداى احد نازل شده است . « 2 »
ابن ابى الحديد گويد : ابن عباس روايت كرده كه پيامبر ( ص ) فرمود : وقتى برادران شما در احد به شهادت رسيدند ، . . . وقتى خود را در خوشترين عيش و نوش يافتند و سرانجام نيك خود را ديدند ، چنين گفتند : كاش برادران ما از نعمتهايى كه خداوند به ما كرامت فرموده آگاه مىشدند و زندگانى ما را مىديدند تا در جبهه جنگ سستى نمىكردند و هنگام نبرد ناتوايى از خود نشان نمىدادند . پس خداوند متعال به آنان فرمود : من خواستهء شما را به ايشان ابلاغ مىكنم و آنگاه آيه وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوْا . . . را نازل فرمود . « 3 »
شمار شهدا در واقعهء احد هفتاد تن بود و سرور و گرامىتر ايشان نزد خداوند حمزة بن عبدالمطّلب بود . « 4 »
در سوگ شهيد
گريه بر شهيد
گريه بيانگر اوج احساسات و قلّهء هيجان عواطف يك فرد است كه بوسيلهء سرشك ديده نمايان مىشود . در اين ميان گريه بر شهيد افزون بر اثرات معنوى و اخروى ، همدلى و همفكرى و همسويى با راه و هدف شهيد است . از همين رو امامان ( ع ) در پيشاپيش گريهكنندگان و سوگواران بر شهيدان اسلام قرار داشتهاند و به شيعيان و پيروان خود توصيه مىكردهاند كه با جديت هرچه بيشتر در امر عزادارى و مرثيهخوانى و اشكريزى براى شهداى اسلام اهتمام ورزند . آنان از اين عمل به « اقامهء امر » و يا « احياى امر »
هامش
( 1 ) . وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُواْ فِىْ سَبِيلِ اللَّهِ امْواتاً ( آل عمران ، آيهء 169 ) .
( 2 ) . تفسير تبيان ، شيخ طوسى ، ج 3 ، ص 47 .
( 3 ) . شرح نهجالبلاغه ، ج 15 ، ص 43 .
( 4 ) . شجرهء طوبى ، ج 2 ، ص 62 - 63 .