وجود داشت كه گفتهاند محل قبلى مقام ابراهيم بوده است . همچنين در بارهء اين محل ، گفتهاند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در آنجا به نماز ايستاده است . در سال 1377 اين حفره را به دليل ازدحام جمعيت براى اقامهء نماز ، پر كرده و با سنگ محل آن را مشخص ساختند ، اين حفره را « معجن » مىنامند ، جايى كه ملاط براى بناى كعبه درست مىكردهاند .
حِجْر اسماعيل
در فاصلهء ميان ركن عراقى و شامى ، ديوارى است با ارتفاع 30 / 1 متر كه قوسى شكل بوده و حجر اسماعيل ناميده مىشود . حجر اسماعيل يادگار زمان ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام و مدّت زمانى پس از بناى كعبه مىباشد . بنابر اين ، قدمت و پيشينهء آن به زمان بناى كعبه به دست ابراهيم عليه السلام مىرسد .
نقلهاى تاريخى حكايت از آن دارد كه اسماعيل عليه السلام در همين قسمت زندگى مىكرد و خيمهگاه او در اين سوى بوده است . مادرش هاجر نيز با وى در همين جا مىزيست و پس از رحلت ، در حجر دفن شد . از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود :
« الْحِجْرُ بَيْتُ إِسْمَاعِيلَ وَ فِيهِ قَبْرُ هَاجَرَ وَ قَبْرُ إِسْمَاعِيلَ » ؛ « 1 » « حجر ، خانهء اسماعيل و محل دفن هاجر و اسماعيل است . »
از آنجا كه حجر اسماعيل داخل در مطاف است ، مىتواند نشانهاى بر عظمت آن باشد . در برخى از روايات آمده است كه پيامبران زيادى در اينجا مدفون شدهاند . در اصل ، حجر اسماعيل جزئى از كعبه به شمار مىآيد .
گويا براى نخستين بار ، منصور عباسى حجر اسماعيل را با سنگهاى سفيد پوشانيد . پس از آن در دورهء مهدى و نيز هارون عباسى اين سنگ ها تعويض و نو شد .
ناودان طلا نيز كه بر بام كعبه نصب شده ، به سمت حِجر اسماعيل است . « 2 »
هامش
( 1 ) كافى ، ج 4 ، ص 210
( 2 ) - در بارهء حجر اسماعيل بنگريد به مقالهاى با همين عنوان از محمدامين پورامينى در فصلنامه « ميقات حج » ، ش 8 ، صص 116 - 102 و ش 9 ، صص 130 - 107