در روايتى اطلاق نام كعبه بر بيت اللَّه ، به دليل مربّع بودن آن دانسته شده و آمده است : اين خانه ، در برابر بيت المعمور قرار دارد كه آن نيز مربع است . بيت المعمور نيز موازى عرش خداست كه عرش بر پايهء چهار ركن قرار داده شده كه عبارت است از :
« سُبْحَانَ اللَّهِ » وَ « الْحَمْدُ لِلَّهِ » وَ « لا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ » وَ « اللَّهُ أَكْبَرُ » « 1 »
كعبه را بيت العتيق نيز ناميدهاند . در روايتى ، عتيق به معناى حر و آزاد آمده است ؛ يعنى بر خلاف خانههاى ديگر كه متعلق به اشخاص است ، اين خانه از هر نوع تملكى آزاد است . « 2 »
چرا ابراهيم به مكه آمد ؟ ابراهيم عليه السلام به دنبال مشكلى كه با همسرش ساره بر سر ازدواج با هاجر و تولد اسماعيل پيدا كرد ، همراه هاجر و فرزندش ، به مكه آمد و آن مادر و فرزند را در اين سرزمين تنها گذاشت و بازگشت . پس از آنكه با لطف خداوند چاه زمزم پديد آمد و اسماعيل عليه السلام و مادر وى هاجر اميد زندگى يافتند ، همانجا ، در كنار ساكنانى كه در اطراف بودند و با پديد آمدن آب به اين سوى آمدند ، به زندگى خود ادامه دادند . در واقع ، همهء ماجرا ، تقديرى خاص بود كه مىبايست به احياى دين ابراهيمى در اين سرزمين بينجامد . وقتى اسماعيل عليه السلام سى ساله شد ، ابراهيم عليه السلام بار ديگر به مكه آمد . در اين زمان ، آنها با كمك يكديگر خانهء كعبه را تجديد بنا كردند .
به دنبال ساخته شدن خانهء خدا ، عربهاى قبيلهء جُرْهُم كه در آن نواحى زندگى مىكردند و اسماعيل از ميان آنان همسرى اختيار كرده بود ، به توحيد و خدا پرستى گرويدند و پس از آن ، مراسم حج هر ساله برگزار مىشد . به مرور اين فرهنگ ميان ساير اعراب جزيرة العرب نيز گسترش يافت .
با نگاهى به داستان آمدن هاجر و اسماعيل عليه السلام بدين ديار و آنچه كه دربارهء ابراهيم عليه السلام و پسرش و مسألهء قربانى كردن او بيان شد و نيز مطالبى كه دربارهء پيمودن مسير
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 2 ، ص 80
( 2 ) . كافى ، ج 4 ، ص 189