درهاى مسجد
در بناى آغازين و زمان پيامبر صلى الله عليه و آله ، سه در براى مسجد ساخته شد . در بخش شرقى ، باب جبرئيل بود ، كه زمانى « باب آل عثمان » و « باب النبى » نيز ناميده مىشد . محل اصلى اين باب ، در ديوار شرقى مسجد ، حدود دو متر بالاتر از نقطهء تلاقى ضلع غربى حجرهء شريف با ديوار شمالى بوده است . در واقع ، باب جبرئيل فعلى ، با دقت در برابر درِ اصلى قرار ندارد و قدرى شمالىتر از محل اصلى آن است .
باب غربىِ مسجد ، « باب عاتكه » است كه در حال حاضر به « باب الرحمه » مشهور است . نامگذارى اين در به « باب رحمت » بر پايهء حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله است كه شخصى از اين در وارد شد و از خداوند طلب نزول باران كرد و پس از هفت روز ، به خواستهء همان شخص ، كه از همين در آمده بود ، تقاضاى قطع باران شد .
در سوّم هم تا پيش از تغيير قبله ، در ديوارهء جنوبى مسجد در ميان محراب حضرت و حجرهء شريف بود كه بعدها با تغيير قبله ، به ديوار شمالى منتقل گرديد .
گفتنى است از زمانى كه حجراتى در كنار ديوارههاى شرقى ، غربى و شمالى مسجد ، ساخته شد ، از هريك از حجرات ، درى نيز به مسجد گشوده شد كه صاحب آن خانه ، از اين در كوچك ، كه آن را « خوخه » نيز مىناميدند ، به مسجد وارد مىگرديد . در سال سوّم هجرت ، اندكى پيش از غزوهء احد ، فرمانى از سوى رسول خدا صلى الله عليه و آله - و در واقع از سوى خداوند - صادر شد كه همهء درها بسته شود مگر درِ خانهء على عليه السلام « سُدُّوا الأبواب إلى المسجد إلّا باب علي » . « 1 » اين حديث در منابع معتبر اهل سنّت آمده است . « 2 »
هامش
( 1 ) بحارالأنوار ، ج 39 ، ص 20
( 2 ) زيد بن ارقم : « كانَ لِنَفَرٍ مِن أصْحاب رَسُول اللَّه صلى الله عليه و آله ابواب شارعة في المسجد ؛ فقال رسول اللَّه يوماً : سُدُّوا الأبواب الّا باب عَليّ . سيوطى رسالهاى با عنوان « شدّ الأثواب في سدّ الأبواب » نگاشته كه در كتاب الحاوي للفتاوى ( ج 2 ، ص 120 ) چاپ شده است . در بارهء طرق اين حديث نك : اهل البيت في المكتبة العربيه ، صص 235 - 223