تقسيمبندى و طبقهبندى علوم
در يك بررسى كلى ، نگاه دانشمندان اسلامى به طبيعت ، بهويژه به انسان ، در چارچوب نظريههاى انسان - جهانشناختى يونانى ( نظريه پزشكى جالينوسى در عرصه پزشكى و نظريه زمينمركزى بطلميوس در گستره دانش ستارهشناسى ) بوده است . اما نتايج پژوهشهاى بعدى دانشمندان اسلامى آنان را با رويكردهاى متفاوتى از اين نظريهها روبهرو ساخته است .
در هر يك از زمينههاى پزشكى ، ستارهشناسى ، رياضيات و فيزيك در جهان اسلام مواردى يافت شده كه نمىتوان آن را به هيچ روى آگاهىهاى اخذ شده از يونان يا رشد نطفهاى از آگاهى يونانى در اسلام دانست .
در اسلام ، روشهاى متعددى براى دستهبندى علوم وجود داشته است كه اين روشها عموماً از نوع نگرش پديدآورندگان آنها به جهان اطراف نشأت گرفته است .
1 . تقسيمبندى علوم
ازجمله اين تقسيمبندىها ، مىتوان به موارد ذيل اشاره كرد :
يك . نظرى و عملى : در علوم نظرى يا حكمت نظرى ، تنها اصل « شناخت و معرفت » مطرح است . اين علوم خود به سه قسمت تقسيم مىشوند :
« علم الاهى » ( علم اعلى ) كه مخصوص امور مجرد از ماده ( متافيزيك ) است ؛ « علم حساب و رياضى » ( علم اوسط ) كه بحث آن علوم تماماً ذهنى و مجرد از ماده است ؛ و « علم طبيعى » ( علم ادنى ) كه به امور متعلق به ماده ، چه در صورت ذهن و چه در خارج از آن ، مىپردازد .