1 . ماهيچههاى خارجى كره چشم
ابنسينا براى اولينبار در تاريخ پزشكى تعداد ماهيچههاى خارجى كره چشم را شش عدد اعلام كرد . در بخش تشريح چشم قانون آمده است :
حركت كره چشم برعهده شش ماهيچه است . چهار ماهيچه از آنها در چهار سمت بالا و پايين دو گوشه چشم است و اين ماهيچههاى گوشهاى چشم را بهسوى خود مىگردانند و دو ماهيچه ديگر مورباند و كره چشم را بهطور دايرهاى مىچرخانند . . . .
2 . بازتاب مردمكى « 1 »
زكرياى رازى اولين دانشمندى بود كه به بازتاب مردمكى ( گشاد و تنگ شدن مردمك در مقابل تغيير شدت نور ) پى برد . وى شرح داده است كه اين امر به علت وجود ماهيچههاى كوچكى است كه به شدت نور واكنش نشان مىدهند . دانش امروزى گفتههاى او را تأييد مىكند . « 2 »
3 . زايمان
على بن عباس مجوسى اولين كسى بود كه در تاريخ پزشكى در الملكى توضيح داد كه جنين به قدرت فشار خود از رحم خارج نمىشود ، بلكه انقباضات رحم به خروج آن كمك مىكند . پيش از وى ، تصور مىشد كه انقباضات رحمى نشانه شروع زايمان است و جنين درپى آن ، با شناكردن ، از رحم و مجراى تولد خارج مىشود .
4 . گردش خون كرونرى
علاءالدين على ابن ابىحزم قريشى ، معروف به ابننفيس ( م . 667 ش / 1288 م ) ، در تاريخ پزشكى اولين كسى بود كه گردش كرونرى را به درستى شرح داد : « قلب از خون درون رگهايى كه به قلب نفوذ مىكند تغذيه مىشود . » قبل از وى جالينوس و به پيروى از او ابنسينا بيان كرده بودند كه قلب از خون رگى تغذيه مىشود كه به سمت راست منشعب شده است . ابن نفيس گفتههاى آنها را مردود دانست و اصلاح كرد . « 3 »
هامش
( 1 ). Pupillary reflex .( 2 ). B . Lee Ligon , Saminars in. . ., p . 12 , 266 - 272 .( 3 ). S . K . Al - Ghazal , Journal of the International Society. . ., p . 3 , 7 - 13 .