ب ) علتشناسى و پاتوفيزيولوژى
1 . وزوز گوش « 1 »
ابوعلى سينا براى اولينبار در تاريخ پزشكى علل ايجاد وزوز گوش را شرح داد و دستكم پنج نوع از آن را برشمرد :
صداهايى به گوش مىآيد كه وجود خارجى ندارند و به شبحهاى چشم مىماند كه ديدن چيزهاى وهمى است . سبب صدا تموج هواست كه با حاسه شنوايى در تماس است . پس اين وزوز و صداها از تأثير حركت هواست . هوا اگر از خارج نباشد در داخل پيدا شده است . هواى داخل بخارى است كه در تجويفها ريخته است و اين موج زنى هوا يا بسيار سبك و پنهان است كه با هر بخارى كه در بطنها قرار مىگيرد آميزش دارد ، يا مقدار بيشتر از سبك دارد .
اگر از قسم سبك و نهانى است ، فراگير است و همه جاى سوراخ گوش را دربرگرفته در بعضى بدنها به صدادادن و وزوز مىرسد ، در بعضى نمىرسد ؛ زيرا اين مربوط به نيروى زياد حس است . . . يا از ناتوانى نيروى شنوايى است كه به كمترين موج هوايى واكنش نشان مىدهد . چنان كه آدم ضعيف از كمترين سرما و گرما متأثر است . ناتوانى نيروى شنوايى از تباهى مزاج است . . . . « 2 »
2 . ارتباط ميان اگزوفتالمى « 3 » و گواتر
اگزوفتالمى حالتى است كه در آن كره چشم نسبت به حالت طبيعى خود مقدارى جلوتر مىآيد . برجسته شدن چشمها ممكن است به حدى شديد باشد كه بر اثر كشيدگى عصب بينايى موجب كورى شود . اگزوفتالمى باعث خشكى قرنيه و در نتيجه ، تحريك و احتمالًا عفونت آن مىشود .
ضياءالدين سيد اسماعيل بن حسين جرجانى ( م . 531 ق / 1136 م ) ، پزشك ايرانى ، نخستينبار و حدود هشتصد سال قبل ، ارتباط ميان اگزوفتالمى و گواتر را در ذخيرة خوارزمشاهى و پيش از دكتر پرى « 4 » ( 1203 ش / 1825 م ) ذكر كرده است . « 5 »
هامش
( 1 ). Tinnitus .( 2 ). M . Shehata Journal of the international. . ., p . 1 - 5 ; S . D . G . Stephens , Journal of Laryngology. . ., p . 98 , 963 - 972 .( 3 ). Exophthalmia .( 4 ). Caleb Hillier Parry .( 5 ). I . Nabipour , International Journal of. . ., p . 43 - 45 ; J . G . Ljunggren , Use the term. . ., p . 80 .