3 . تب
تب در پزشكى علامت متداولى است كه افزايش دماى داخل بدن ( بيش از 37 درجه سانتىگراد ) را نشان مىدهد . عواملى كه تب را ايجاد مىكنند تبزا يا پيروژن ناميده مىشود ، كه ممكن ، است منشأ آن بيرون از بدن باشد ، مانند عوامل عفونى و برخى داروها يا داخلى باشد ، مانند برخى بيمارىهاى مربوط به شبكه ايمنى بدن يا تخريبِ بافت . ايمنى بدن در پاسخ به اينگونه تركيبات مواد واسطهاى توليد مىكند كه با تأثير بر هيپوتالاموس باعث افزايش دماى بدن مىشود . اين افزايش دما باعث مىشود سرعت برخى واكنشهاى ايمنى افزايش يابد و مانع فعاليت عوامل بيمارىزا شود و چهبسا بهبودى فرد را تسريع كند .
نخستينبار زكرياى رازى به اين واقعيت پى برد كه تب يك واكنش دفاعى و طبيعى است كه بدن را در برابر بيمارىها يارى مىدهد . وى اين مطلب را در الحاوى ذكر كرده است .
4 . تب يونجه
تب يونجه نوعى بيمارى است كه بعضى از مردم در فصل تابستان به آن دچار مىشوند ، ولى ممكن است در بهار يا پاييز نيز اتفاق بيفتد . در اين فصل ذرههاى كوچك گرده گلها در فضا پراكنده مىشود . افراد بر اثر تنفس گردههاى ريز ممكن است دچار تب يونجه شوند . اگر تب يونجه شديد باشد باعث عطسههاى ناگهانى ، سردرد و سرفه مىشود .
محمد بن زكرياى رازى براى اولينبار در تاريخ پزشكى و تقريباً نهصد سال پيش از بوستوك ، « 1 » درمان تب يونجه را به شكل كاملًا بالينى در الفصول المهمه فى طب الامه شرح داده و داروهايى را براى آن توصيه كرده است . رازى در اين كتاب راههايى براى پيشگيرى از ابتلا به تب يونجه و همچنين درمان آن ارائه كرده است . وى در باب پيشگيرى مىگويد :
پرهيز از وعدههاى غذايى سنگين ، كه احساس سيرى و خواب آلودگى ايجاد مىكند ، مفيد است . از خوابيدن بلافاصله پس از شام ، بهويژه نوشيدن مقدار زيادى آب سرد ، اجتناب شود . از زندگى كردن در مكانهاى مرطوب ، بهطور مثال زندان ، نقبها يا خانههاى مرطوب خوددارى شود . سر بيمارى كه سرماخورده است در برابر هواى سرد قرار نگيرد . از حمام سرد يا فروبردن
هامش
( 1 ). Bostock .