تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — صفحة 180

مساهمون:

ص١٨٠
است . جلد يكم آن ، از الف تا ذ ، در تبريز در 1334 هجرى چاپ شده است . مفتاح الطب و منهاج الطلاب : كتابى است عربى از ابوالفرج على بن حسين بن هندو ، فيلسوف و طبيب ايرانى عهد آل‌بويه . مىگويند چون مؤلف پيشتر رساله المشوقه فى المدخل الى الفلسفه را تأليف كرده و با توجه دانش‌آموزان روبه‌رو شد ، از او خواستند تا رساله‌اى در علم پزشكى به همان روش بنويسد و او مفتاح الطب ( كليد دانش پزشكى ) را تأليف كرد . اين كتاب شامل ده باب است : تشويق آموختن علم به‌ويژه پزشكى ، اثبات علم پزشكى ، تعريف علم پزشكى ، شرافت آن و . . . در باب دهم در تعبيرات و تعريفات و اصطلاحات علم پزشكى . اين كتاب در 1368 در تهران به چاپ رسيده است . ميزان الطب : كتابى است به فارسى در طب ، از شاه محمداكبر ارزانى ، پزشك ايرانى قرن دوازدهم هجرى در شبه قاره . وى اين كتاب را در 1113 هجرى براى آموزش فرزندان خود و ديگر مبتديان ، در سه مقاله و چندين فصل و باب تأليف كرد . مقاله يكم در علامات و كيفيات چهارگانه ( حرارت ، برودت ، يبوست و رطوبت ) ، مقاله دوم در بيان ادويه مفرد و مركب و خوردنىهاى مفيد و مناسب بدن ، و مقاله سوم در امراض و درمان آنها . نسخه‌هاى متعددى از اين كتاب در دست است . نورالعيون فى امراض العين و اسباب‌ها و علاجات‌ها : كتابى است به فارسى در چشم پزشكى ، از ابوروح محمد ، فرزند منصور گرگانى يمانى ، مشهور به زرين‌دست ، پزشك ايرانى قرن پنجم هجرى . وى اين كتاب را به دستور ملك شاه سلجوقى در 480 هجرى از روى كتاب حنين بن اسحاق با اشاره به كتاب‌هاى ديگر در چشم پزشكى ، در ده مقاله و 21 باب نگاشته است . نسخه‌هاى متعددى از اين كتاب در كتابخانه‌ها نگهدارى مىشود . يادگار : كتابى پزشكى ، اثر سيد اسماعيل جرجانى به فارسى . اين كتاب در زمره آثار بالينى اطبا ، هم تراز آثارى چون تحفة الملوك رازى و كفاية ابن‌مندويه قرار مىگيرد . يادگار نگاشته مختصرى است در طب ، بيمارىها و داروسازى ، كه در پنج بخش تنظيم شده است . نسخه‌هاى متعددى از اين كتاب در كتابخانه‌هاى جهان پراكنده شده است .