جبلعامل و بحرين براى مهاجرت به ايران دعوت كرد . « 1 » اين روند در دوره شاه تهماسب به جد دنبال شد و علماى فراوانى به ايران مهاجرت كردند . بعضى از علماى دينى با دولت صفوى همكارى كردند و به تقويت آن كوشيدند و در عوض شاهان نيز علماى دينى و جايگاه آنان را تقويت كردند و مناصب مهمى چون صدر ، شيخ الاسلام ، مجتهد ، قاضى و مفتى را بر عهده علماى دينى قرار دادند .
نقش علماى جبلعامل در تربيت شاگردان و نگاه آنان به حكومت صفوى در حكمِ پادشاه عادل و شيعه بسيار اهميت داشت . علما با آموزش ، تعليم و نگارش كتاب به گسترش تشيّع كمك كردند و موجبات رشد و گسترش دانشها و معارف شيعى را فراهم آوردند . « 2 »
2 . مدرسه و علوم
مهاجرت علماى شيعى به ايران و اسكان آنان در شهرهاى مختلف ازجمله شيراز ، تبريز ، قزوين ، مشهد ، قم و اصفهان موجب شد تا آنان در مدارس آن شهرها مشغول به تدريس شوند . شاردن تعداد مدارس اصفهان را 57 باب ذكر مىكند . « 3 »
در سايه فعاليت علما در مدارس دينى و مساعدت شاهان صفوى ، دانشهاى مذهبى شيعى ازجمله فلسفه اسلامى گسترش فراوانى يافت . علومى مانند پزشكى نيز اهميت فراوانى پيدا كرد و حكيمباشى مقام مهمى در دربار صفوى محسوب مىشد . در اين دوره جراحىهاى گوناگونى با بيهوشى بهوسيله مواد مخدر صورت مىگرفت . « 4 » علاوه بر پزشكى ، علم نجوم نيز مورد توجه قرار گرفت و شاهان در تصميمگيرىهاى خود از علم نجوم بهرهها گرفتند .
3 . معمارى
معمارى دوره صفوى از لحاظ كمى و كيفى توسعه و تحول يافت . اصفهان مجموعهاى از معمارى عصر صفوى است و عبارت « اصفهان نصف جهان » بيان كننده اين توسعه است كه در دوره شاه عباس به حقيقت پيوست . شاه تهماسب با انتقال پايتخت از تبريز به قزوين
هامش
( 1 ) . مهدى فراهانىمنفرد ، مهاجرت علماى شيعه از جبلعامل به ايران در عصر صفوى ، ص 100 .
( 2 ) . همان ، ص 113 - 110 .
( 3 ) . حسين سلطانزاده ، تاريخ مدارس ايران از عهد باستان تا تأسيس دارالفنون ، ص 256 و 257 .
( 4 ) . بنگريد به : سيريل الگود ، طب در دوره صفويه .