نازك و نخىشكل تقسيم مىشود . رازيانه وحشى ، گياهى چند ساله است ، ولى اگر پرورش يابد ، دوساله مىشود . اين گياه بهخصوص از نظر نوع برگ ، به شويد شباهت دارد ، اما عطر و ساقه مرتفع و ريشهء ضخيم گياه ، آن را از شويد متمايز مىسازد . گُلهاى آن زرد رنگ است و مجتمع بهصورت چتر مركب ، و ميوهء آن نيز كوچك است و معطر . معمولًا از همهء قسمتهاى اين گياه نيز استفاده مىشود . « 1 »
خواص درمانى : رازيانه ، بول را از كليه و مثانه براند و منفذ خون حيض را بگشايد . زهر گزندگانى چون عقرب و زنبور را رفع كند و درد كليه را تسكين دهد . خشكِ آن ، تبهاى كهنه را ببرد و ترِ آن نيز شير را افزون كند . اگر آب تخم آن بر چشم كشيده شود ، بر روشنايىاش بيفزايد . رازيانهء دشتى در گرمى و خشكى ، بر رازيانهء بستانى برترى دارد و سنگ مثانه را بشكند و تبهاى مزمن را فايده بخشد . « 2 »
رازيانه و بهويژه شيره آن ، ديد را قوى و سنگ كليه را نيز خرد كند . رازيانه سبز بهخصوص رازيانهء كاشتنى با ترنجبين ، شير مادر را نيز افزايش دهد . اگر ريشهاش را با تخم آن بخورند ، شكم را بند آورد . كسانى كه براثر تب به التهاب معده دچار مىشوند اگر رازيانه را با آب سرد بخورند بهبود يابند . چنانچه ريشهاش را بكوبند و بر گَزيده سگ هار بمالند ، اثر بخش است . « 3 »
ميوهء گياه ، بويى خوب و طعمى تقريباً شيرين دارد و ملين ، بادشكن و تقويت كننده معده و كبد است و سبب كاهش التهاب و درد مىگردد . ريشهء گياه قاعدهآور است و خارش را تسكين مىدهد و با مصرف آن ، خروج نوزاد بهسهولت انجام مىگيرد . « 4 »
هامش
( 1 ) . على زرگرى ، گياهان دارويى ، ج 2 ، ص 553 و 554 ؛ بنگريد به : حسين ميرحيدر ، دايرهءالمعارف گياهى ، گنجينهء اسرار گياهان ، ص 358 ؛ بنگريد به : احمد حاجى شريفى ، اسرار گياهان دارويى ، ص 295 .
( 2 ) . ابوريحان بيرونى ، صيدنه ، ج 2 ، ص 862 و 863 .
( 3 ) . ابوعلى سينا ، قانون در طب ، كتاب دوم ، ص 304 و 305 ؛ بنگريد به : محمد مؤمن حسينى ، تحفهء حكيم مؤمن ، ص 412 و 413 .
( 4 ) . على زرگرى ، گياهان دارويى ، ج 2 ، ص 553 ؛ بنگريد به : حسين ميرحيدر ، دايرهءالمعارف گياهى ، گنجينهء اسرار گياهان ، ص 360 و 361 ؛ محمدصادق رجحان ، چكيدهء نكات برتر و برجستهء دارو و درمان گياهى ، ص 91 و 122 .