مثانه را بشكند . ريشه اين گياه از خود آن لطيفتر است . « 1 »
مقدار 15 تا 25 گرم ريشهء خطمى را در دو ليوان آب جوشانده ، مقدارى از آن را در دهان ، مجاور آبسه نگاه دارند و پس از چند لحظه از دهان بيرون ريخته و باز تكرار كنند ، همين محلول را چنانچه بر لثه كودكان بمالند ، براى دندان در آوردن آنها مفيد است . همين مقدار را نيز پس از صاف كردن ، در محل زخم و آماس بمالند . تا بهبود يابد .
براى درمان بيمارىهاى دستگاه تنفس ، گلودرد ، نزله بينى ، برنشيت و سرفه ، 5 تا 15 گرم گل خطمى را در دو ليوان آب جوش به مدت نيم ساعت دَم كرده ، چند دقيقه بجوشانند و صبح و ظهر و شب يك استكان از آن ميل كنند . « 2 »
دارچين « 3 »
اين گياه را انواعى است : نوع اول سرخرنگ ، خوشبوى و خوشمزه ، نوع دوم طعم و مزه « فيجن » « 4 » دارد و نوع سوم نيز سياه مايل به بنفش است و بوى گُل سورى « 5 » مىدهد . نوع چهارم سياه رنگ و بد بوى است و پوستى نازك و تركيده دارد و پنجمين آن رنگش مايل به سفيدى است و بوى « گندنا » « 6 » مىدهد و آخرين آن نيز لولههاى باريك و توخالى دارد كه گويند شبيه به دارچين ختايى است . « 7 » بهترين نوع دارچين آن است كه صاف و هموار و رنگش سرخ روشن ، چوب آن مستطيل ، لولهاش ستبر ، زودشكن ، پرمايه ، خوشبوى و زبانگز باشد . نوع سياه آن نيز مطلوب نيست .
خواص درمانى : بادهاى متراكم را مىپراكند و اندكى قابض است . چنانچه با عسل بر زخم نرم بمالند ، مفيد است . به خاطر نيروى گيرندگى و تحليلبرندهاش ، از داروهاى چشمى است .
هامش
( 1 ) . ابوريحان بيرونى ، صيدنه ، ج 2 ، ص 844 .
( 2 ) . محمدصادق رجحان ، چكيدهء نكات برتر و برجستهء دارو و درمان گياهى ، ص 8 ، 27 و 72 .
( 3 ). Cimamonum Ceylanicum .( 4 ) . فيجن يا سداب نوعى گياه است .
( 5 ) . گُل محمدى .
( 6 ) . گياه ، تَرِه .
( 7 ) . دارچين ختايى پوست درختى است كه به درخت دارچين مىماند و آن را از كشور چين مىآورند . اثر بخشى اين گياه ، كمتر از خود دارچين است .