اللّه تبارك و تعالى في قوله :
« وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ »
[ النساء : 12 ] إنّما عنى بذلك الإخوة و الأخوات من الأمّ خاصّة . و قال في آخر سورة النساء :
« يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ
( يعني أختا لأمّ و أب أو أختا لأب )
فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَ هُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ . . .
وَ إِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالًا وَ نِساءً فَلِلذَّكَرِ
شرح
نمىشود . در اين فرض ، شوهر كمتر از يك نيمه ميراث نخواهد برد ؛ و برادران مادرى كمتر از ثلث نمىبرند ، چرا كه خداوند - عز و جل - مىگويد : « اگر طفيليان مادرى بيش از دو تن باشند ، همگان در يك سوم ميراث شريك خواهند بود » . ولى اگر يك تن باشند ، فقط يك ششم ميراث را صاحب مىشوند .
بنابراين ، كسانى كه در اول سورهء نساء مطرح شدهاند خواهران و برادران مادرى هستند كه حق مادر خود را به صورت طفيلى صاحب مىشوند ؛ و كسانى كه در آخر سورهء نساء مطرح شدهاند خواهران و برادران پدرى و مادرى و خواهران و برادران پدرى هستند كه حق پدر را به صورت طفيلى صاحب مىشوند .
خداوند - تبارك و تعالى - در اوايل سورهء نساء مىگويد : « اگر مردى مرحوم شود و به عنوان طفيلى از او ارث ببرند و يا زنى مرحوم شود كه به عنوان طفيلى از او ارث ببرند و براى آن مرحوم برادرى باشد يا خواهرى ، به هر يك از خواهر و برادر يك ششم ميراث مىدهند ؛ و اگر طفيلىهاى ارث مادر بيش از اين باشند ، همگان در يك سوم ميراث آن مرحوم شريك مىشوند . » و در آخر سورهء نساء مىفرمايد : « از تو فتوا مىطلبند ، بگو خداوند خودش در ارث طفيلىهاى پدرى فتوا مىدهد : اگر مردى مرحوم شود كه براى او فرزندى نباشد و خواهرى از او برجاى بماند ، سهم آن خواهر پدرى و تنى يك نيمهء ميراث است ؛ و اگر آن خواهر بميرد و فرزندى نداشته باشد ، آن برادر و ارث خواهرش خواهد بود ؛ و اگر بازماندگان آن مرحوم دو خواهر باشند ، مجتمعا دو سوم ميراث را صاحب مىشوند ؛ و اگر طفيلىهاى پدرى چندين برادر باشند : زنان و مردانى را تشكيل بدهند ، براى يك مرد برابر دو زن منظور مىكنند . » و چون سهم