مهر ؟ و كم تعتدّ من غيره ؟ فقال : يجعل عتقها صداقها إن شاء و إن شاء أعتقها ثمّ أصدقها . و إن كان عتقها صداقها فإنّها لا تعتدّ و لا يجوز نكاحها إذا أعتقها إلّا به مهر . و لا يطأ الرّجل المرأة إذا تزوّجها حتّى يجعل لها شيئا و إن كان درهما .
( 3090 ) 3 - محمّد بن يحيى ، عن أحمد بن محمّد ، عن عبد اللّه بن محمّد الحجّال ، عن ثعلبة ، عن عبيد بن زرارة أنّه سمع أبا عبد اللّه عليه السّلام يقول :
إذا قال الرّجل لأمته : أعتقك و أتزوّجك و أجعل مهرك عتقك . فهو جائز .
( 3091 ) 5 - محمّد بن يحيى ، عن محمّد بن الحسين ؛ و عدّة من أصحابنا ، عن أحمد بن محمّد بن خالد جميعا ، عن عثمان بن عيسى ، عن سماعة بن مهران قال : سألته عن رجل له زوجة و سريّة يبدو له أن يعتق سريّته و يتزوّجها .
شرح
باشد مىتواند آزادى كنيز را كابين ازدواج او قرار دهد و گرنه مىتواند اول كنيز را آزاد كند و سپس براى ازدواج با او كابين ديگرى مقرر كند . و اگر با آن كنيز مباشرت كرده باشد و بعدا آزادى او را كابين او قرار دهد ، لازم نيست عده نگه دارد . و اگر او را آزاد كند ، بدون كابين نمىتواند با او ازدواج كند . هيچكس حق ندارد با همسر خود به بستر برود ، مگر موقعى كه مهريه او را تقديم كند ، گرچه فقط يك درهم باشد .
* ( 3090 ) * 3 - ابو عبد الله صادق ( ع ) مىگفت : اگر انسان به كنيز خود بگويد : من تو را آزاد مىكنم و با خودم تزويج مىكنم و مهر تو را آزادى تو قرار مىدهم ، روا خواهد بود .
* ( 3091 ) * 5 - به ابو عبد الله صادق ( ع ) گفتم : اگر انسان يك خانم عقدى داشته باشد و كنيزى ابتياع كند و تصميم بگيرد كه كنيز را آزاد كند تا خانم او باشد ، چه شرائطى را مىتواند به او پيشنهاد كند ؟ ابو عبد الله گفت : اگر شرط كند كه مهر و كابين او همان آزادى او باشد ، شرط او روا