( 3093 ) 2 - أبو عليّ الأشعري ، عن محمّد بن عبد الجبّار ؛ و محمّد بن إسماعيل ، عن الفضل بن شاذان جميعا ، عن صفوان بن يحيى ، عن ابن مسكان ، عن الحسن بن زياد ، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام قال : سألته عن المملوك ما يحلّ له من النساء ؟ فقال : حرّتان أو أربع إماء . قال : و لا بأس بأن يأذن له مولاه فيشتري من ماله إن كان له جارية أو جوار يطؤهنّ . رقيقه له حلال .
شرح
مطابق پيشنهاد قرآن صورت بگيرد ، مانند ازدواج منقطع با خانمهاى آزادهء مسلمان و يا ازدواج با خانمهاى اهل كتاب از يهود و نصارى ، بهرقم دو و چهار محدود نخواهد شد بلكه هر مسلمانى كه آزاده و يا برده باشد مىتواند از دهها كنيز ، خانم صيغهاى ، بانوان يهود و نصارى ، تمتع ببرد . مسلمين صدر اول كه از اين نكتهء قرآن غافل بودند ، در همهء موارد دچار اشتباه شدند : از يك طرف نكاح تمتع را منكر شدند و از طرف ديگر ازدواج با كنيزان و اهل كتاب را بهصورت دائم اجرا نمودند ، و در اثر اين اشتباه مسائل ديگرى از قبيل تعدد ازدواج ، عدهء طلاق و عدهء وفات در مورد كنيزان و بانوان اهل كتاب مطرح شد . امامان اهل بيت تا آنجا كه امكان داشت حقيقت را براى شيعيان روشن كردند : نكاح منقطع را مسلم ساختند و نكاح با اهل كتاب را بهصورت دائم منع كردند ولى در مورد ازدواج با كنيزان كه مشكل چندانى ايجاد نمىكرد ، راه تقيه و الزامات قانونى را در پيش گرفتند و تنها به اشاره و ايهام اكتفا فرمودند . در اين زمينه به حديث شمارهء 3428 و 3429 مراجعه شود .
* ( 3093 ) * 2 - از ابو عبد الله صادق ( ع ) پرسيدم : چند همسر دائمى براى بردهء زرخريد حلال است ؟ ابو عبد الله گفت : دو زن آزاده و چهار كنيز همرتبهء خود . ابو عبد الله صادق گفت : اگر بردهء زرخريد صاحب مال و ثروت باشد و از جانب مالك خود مجاز باشد مىتواند از مال شخصى خود يك يا چند كنيز شخصى بخرد و با آنان همبستر شود . كنيز زرخريد براى او حلال و آزاد است .