ما به من خراج على العلج . فقال : إن كان اشترط حين اشتراه : إن شاء قطعه وإن شاء تركه كما هو حتّى يكون سنبلا وإلّا فلا ينبغي له أن يتركه حتّى يكون سنبلا .
( 2820 ) 7 - عدّة من أصحابنا ، عن أحمد بن محمد ، عن ابن محبوب ، عن أبي أيّوب ، عن سماعة ، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام نحوه وزاد فيه : فإن فعل فإنّ عليه طسقه ونفقته وله ما خرج منه .
( 2821 ) 8 - عثمان بن عيسى ، عن سماعة قال : سألته عن رجل زرع زرعا
شرح
آنكه قرار معامله بر اين بوده است كه سهم خراج ، بر عهدهء دهقان باشد .
اين معامله چه صورت دارد ؟ أبو عبد اللّه گفت : اگر شرط كرده باشد كه اختيار زراعت در دست أو باشد : اگر خواست ، زراعت را با شاخهء سبز بچيند وبه دام بدهد واگر خواست ، زراعت را به حال خود بگذارد تا به سنبل بنشيند ، اشكالى ندارد ، والّا شايسته نيست كه چيدن شاخهء سبز را تا فصل درو تأخير بيندازد .
* ( 2820 ) * 7 - أبو عبد اللّه صادق - عليه السلام - بر حديث خود افزود :
واگر چيدن زراعت را به تأخير بيندازد ، خراج دولتي ومخارج بعدى زمين نيز بر عهدهء أو خواهد بود ، ومىتواند محصول زمين را برداشت كند .
توجه : به شرح حديث شمارهء 2788 مراجعه شود كه زمين مزروعى ملك كسى نيست .
* ( 2821 ) * 8 - به أبو عبد اللّه صادق ( ع ) گفتم : يك نفر مسلمان ، ويا يك نفر كافر أهل پيمان ، زمينى را كشت كرده ومخارجى متحمل شده است .
اينك بهخاطر كوچ كردن ويا بهخاطر حاجتي كه پيش آمده است ، مىخواهد زمين را با زراعت آن بفروشد . معاملهء آن به چه صورت انجام شود ؟
أبو عبد اللّه گفت : بايد با درهم نقره معامله شود ، نه با گندم . زيرا حاصل