( 2711 ) 2 - عليّ بن إبراهيم ، عن أبيه ، عن حمّاد بن عيسى ، عن حريز ، عن محمّد بن مسلم عن أبي عبد اللّه عليه السّلام في رجل ترك غلاما له في كرم له يبيعه عنبا أو عصيرا . فانطلق الغلام فعصر خمرا ثمّ باعه . قال : لا يصلح ثمنه . ثمّ قال : إنّ رجلا من ثقيف أهدى إلى رسول اللّه صلّى اللّه عليه واله راويتين من خمر فأمر بهما
شرح
به شراب شود ، اين معامله چه صورت دارد ؟ أبو الحسن گفت : اگر انسان ميوهء تاك را به كسى بفروشد كه مىداند خريدار ميوه آن را به شراب تبديل مىكند ، اشكالى ندارد . ولى اگر آبانگور بفروشد ، بايد با وجه نقد معامله كند .
شرح : واقعيت بيع وشراء ، همان تحويل كالا ودريافت بها است كه آن را بيع معاطات مىگويند . عقد بيع وامضاى قرارداد ، جنبهء تعهد وقانون دارد تا مشترى وفروشنده ، ملزم شوند وبيع واقعي را صورت بدهند ، گرچه بهاى جنس ويا تحويل جنس به تأخير بيفتد . كسى كه امروز ، افشرهء انگور مىفروشد تا بهاى آن را چند روز بعد ، دريافت كند ، معامله بهخاطر تأخير ثمن ، معلّق مىماند ، وروزى كه بهاى افشره دريافت مىشود وعقد معامله تثبيت مىگردد ، اين بها در برابر افشرهاى قرار خواهد گرفت كه به خودى خود نجس شده است . اما كسى كه انگور خود را مىفروشد تا يك ماه ديگر بهاى آن را دريافت كند با آنكه در ظرف اين يك ماه ، انگور أو به وسيلهء خريدار ، به افشرهء نجس ويا شراب نجس تبديل شده است ، اشكالى در معامله ايجاد نمىشود ، زيرا خريدار انگور ، با تصرف در انگور وتخمير آن ، ضامن بهاى انگور خواهد بود .
* ( 2711 ) * 2 - از أبو عبد اللّه صادق ( ع ) پرسيدند : انسان ، غلام خود را موظف مىكند كه در باغ انگور بماند ومحصول آن را بهصورت انگور تازه ويا افشره ، هرنوعى كه ممكن شد بفروشد . ولى غلام ، محصول انگور را بهصورت افشرهء جوش آمده بهفروش مىرساند . تكليف اين وجوه دريافتى چه خواهد بود ؟ أبو عبد اللّه گفت : وجوه دريافتى صلاحيت شرعي