نباشند تا شهادت بدهند ، اما اين قيد كه صاحب وصيت حضور نداشته باشد در اعتبار شهادت ذمىمعتبر نيست ، در وطن هم كه باشد اگر از عدول مؤمنين كسى نباشد كه وصيت او را گوش كند و تحمل نمايد شهادت ذمىنيز پذيرفته مىشود ، و كسى كه از اهل ايمان است و لكن فاسق هست ملحق به ذمىنيست كه در نتيجه آن شهادت او اعتبار نداشته باشد ، و اما اينكه مسلمان غير مؤمن يعنى سنى آيا ملحق به ذمى نباشد ؟ بعيد نيست ملحق باشد . و اما مؤمن جامعالشرايط شهادتش عليه تمامى ملل معتبر است ، و شهادت كافر حربى كلا پذيرفته نيست . حال آيا شهادت اهل هر ملتى بر ملت خودش قبول مىشود يا نه ؟ روايتى درباره آن وارد شده كه شيخ قدس سره به آن عمل كرده است .
چهارم - عدالت است و عدالت حالتى است كه آدمى را از اينكه خداى تعالى را نافرمانى كند باز مىدارد ، بنابراين شهادت كسى كه مرتكب گناه كبيره مىشود و يا در گناه صغيره اصرار و تكرار دارد قبول نيست ، بلكه اگر نگوييم اقوى حداقل نزديكتر به احتياط آنست كه كسى كه گناه صغيره را انجام مىدهد را نيز ملحق به فاسق بدانيم مگر آنكه توبه كرده باشد و عدالت او به ظهور رسيده باشد .
مسأله 1 - شهادت كسى كه با شيعه در يكى از اصول عقايد مخالف باشد قبول نمىشود ، بلكه شهادت كسى كه با يكى از اصول عقايد مخالف باشد قبول نيست ، بلكه شهادت كسى كه يكى از ضروريات اسلام را انكار نمايد نيز پذيرفته نمىشود همانند اينكه بگويد نماز يا حج يا امثال اينها واجب نيست ، هر چند كه ما منكر ضروريات دين را كافر ندانيم و هر چند كه انكارش از روى عناد نباشد بلكه به علت شبهه باشد ، و اما كسى كه به خاطر شبهه نه به علت لجاج و عناد مخالف حكمى غيرضرورى از فروعات احكام باشد شهادتش قبول است هر چند كه اعتقادش مخالف با اجماع باشد .
مسأله 2 - كسى كه نسبت زنا به مسلمانى داده و لعان هم نكرده و شاهدى نيز بر اين ادعاى خود اقامه نكرده است و طرف هم به زنا اقرار نكرده ، شهادتش قبول نمىشود مگر آنكه توبه كرده باشد ، و حد توبه او اين است كه خودش را تكذيب كندو بگويد دروغ گفتم ، و به اين شرح كه نزد همه آنهايى كه نزد آنها نسبت زنا به آن شخص داده بگويد من خطا كردم و آن شخص زنا انجام نداده است ، و يا در جايى كه همه مردم شهر در آنجا جمع هستند و يا در نزد آن دو نفر خود را تكذيب كند ، و اگر واقعاً راست گفته باشد و عمل زنا را ديده باشد ولى شاهد نگرفته تا بتواند اثبات كند كه در اين صورت تكذيب خودش دروغ است و دروغ از گناهان كبيره است ، لاجرم ناچار است از اينكه توريه كند ، و بعد از آنكه خودش را تكذيب كرد توبه نمايد ، شهادتش قبول مىشود .
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 570
مساهمون: السيد الخميني
ص٥٧٠