نظر گرفته شود . همانند آن مواردى كه در مورد نفقهء زوجه نيز گذشت .
مسأله 9 - بر انسان واجب نيست كه كسى كه واجب النفقهء اوست را حفظ عفت نمايد و آنها را به ازدواج برساند براى مردان عذب آنها زن بگيرد و زنان بى شوهر آنها را شوهر دهد و يا اينكه حداقل مهريهء آنها را پرداخت نمايد . هر چند نزديكتر به احتياط آن است كه اين كارها را در صورت عدم استطاعت و تمكّن مالى آنها ، براى آنها انجام دهد . به خصوص براى پدر بدون همسر .
مسأله 10 - بر پسر واجب است كه نفقهء پدر خود را پرداخت نمايد ولى نفقهء فرزندان او بر پسر واجب نيست چون كه آنها خواهران و برادران او هستند . همچنين نفقهء زن پدر بر پسر واجب نيست . همين طور نفقهء فرزندان بر پدر واجب است و حتّى نوهها ، ولى نفقهء عروس بر او واجب نيست .
مسأله 11 - نفقهء اقارب قضاء ندارد . به اين معنا كه در صورتى كه نفقهء آنها را پرداخت نكرده لازم نيست كه آن را اداء نمايد زيرا نفقهء آنها بر ذمهء انسان ثابت و مستقر نمىگردد بر خلاف نفقهء زوجه به صورتى كه بيان شد . بله ، اگر غنى باشد و به خاطر مسافرت و يا غيبت نفقهء آنها را نداده است و يا آنكه از اين كار دورى كرده باشد و آنها نيز به حاكم شرع شكايت كرده باشندو او نيز حكم داده كه به حساب فرزندت قرض كن ، و زندگى خود را اداره كن و او نيز به حساب فرزند يا واجب النفقه قرض گرفته باشد ، ذمهاش به خاطر قرض واجب النفقه مشغول مىگردد و واجب است كه آن را اداء نمايد .
مسأله 12 - وجوب انفاق از هر دو طرف واجب النفقه و منفق ترتيب دارد ، امّا از جهت انفاق كننده ( منفق ) اوّل اينكه در وجوب نفقهء اولاد اعم از پسر و دختر ، بر پدر واجب است كه نفقهء آنها را پرداخت نمايد و در صورتى كه پدر فوت كرده و يا نباشد و يا فقير باشد بر جدّ پدرى ، دادن نفقه واجب است ، حال اگر او هم نباشد و يا توانايى مالى كافى براى اين كار نداشته باشد بر جدّ پدر واجب مىشود و به همين ترتيب بالا مىرود ، البته با رعايت الأقرب فالأقرب و اگر هم هيچ يك از آنها نباشند و يا تمكّن مالى كافى نداشته باشند وجوب انفاق بر مادر آن فرزند است و اگر مادر هم ناتوان بود و وجود نداشت وجوب آن بر پدر و مادر و مادر پدر ، پدر مادر و مادر مادر است . و به همين نحو با رعايت الاقرب فالاقرب اگر از لحاظ درجه آنها برابر باشند به طور مساوى انفاق بر ذمه آنهاست حتى اگر از لحاظ مرد و زن بودن با هم برابر نباشند . و مادر پدر و هر آن كسى كه از طريق مادر به پدر نزديك است همانند پدر مادر پدر ، و مادر او و مادر پدر او در حكم پدران مادر و مادران مادر او هستند . بنابر اين نفقهء فرزند اگر هيچكدام از آنها نباشند ، بر عهدهء آنهاست و بر آنها واجب است البته با رعايت الاقرب فالاقرب . بنابراين ، اگر فرزند
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 437
مساهمون: السيد الخميني
ص٤٣٧