كه قادر به نفقه است و بر پدرش واجب نيست كه خرجى او را بدهد و يا تا زمانى كه ازدواج نكرده است حكم فقير واجب النفقه را دارد ؟ دو وجه وجود دارد كه وجه دوم وجيهتر است به اين معنا كه دادن نفقه به آن واجب است .
مسأله 4 - در وجوب نفقهء اقارب شرط اين است كه ، نفقه دهنده ، خود بر دادن نفقهء خود و همسرش توانايى كافى را داشته باشد . پس اگر ميزان توانايى او آن قدر است كه فقط خود را تأمين نمايد ، خرج همسر نيز بر او واجب نيست تا چه برسد به نفقهء اقارب و اگر ميزان توانايى او بيش از اين مقدار است تا حدى كه خرج خود و همسرش را مىدهد ، نقطهء اقارب واجب نيست . حال ، اگر از ميزان هزينههاى خود و همسرش بيشتر باشد دادن نفقه به اقارب بر او نيز واجب است .
مسأله 5 - منظور از نفقهء شخصى كه گفتيم بر زوجه مقدم است ، فقط خوراك و پوشاك يك روز و شب است و همچنين چيزهايى است كه از جمله ضروريات زندگى يك شبانه روز آدمى است از قبيل ظروف ، آب و فروش و . . . پس اگر در آمد او از اين مخارج بيشتر باشد بايست زيادت آن را هزينهء همسر و اقارب نمايد .
مسأله 6 - در صورتى كه شخص همسر نداشته باشد ، اگر از نفقهء خود ، چيزى را اضافه آورد ، و طورى باشد كه به ازدواج نيز نياز داشته باشد و ترك آن برايش دشوار است و احتمال مىدهد كه ترك آن دين او را تباه سازد ، مىتواند آن زيادى را صرف ازدواج كردن خود كند ، حتى اگر براى اقارب چيزى باقى نماند . حال اگر ترك ازدواج براى او خرج و مشكلى به وجود نياورد ، احتياط آن است كه زيادى آن در آمد را به مصرف اقارب و خويشان خود نمايد حتى وجوب اين انفاق خالى از قوت نيست .
مسأله 7 - اگر شخص چيزى را كه با آن غذا و لباس خود را تأمين نمايد ، نداشته باشد ، واجب است كه دست به هر وسيلهء مشروعى بزند تا كسب روزى نمايد حتى گدايى تا چه رسد به اين كه كار و كسبى را دست بگيرد كه لايق اوست . وى اگر مخارج خود را مىتواند تأمين نمايد امّا چيزى كه با آن مخارج زوجه و پدر و مادر را تأمين نمايد ، را نداشته باشد ، اشكالى ندارد ، كه دست به كسب روزى و تحصيل معاش بزند امّا سزاوار نيست كه براى اين كار دست به گدايى بزند . بله بعيد نيست كه در صورت امكان اگر بتواند محلى براى پرداخت پيدا كند ، قرض نمايد و سختى هم براى او نداشته باشد ، همچنين است نسيه كردن البته به همان دو شرط كه گفته شد .
مسأله 8 - براى نفقهء پدر و مادر و نزديكان و اقارب هيچ حد و اندازهاى معيّن نشده است . بلكه آن چه واجب است اين است كه به قدر كافى از غذا ، لباس ، مسكن و . . . . در اختيار آنها بگذارد ، و در تمام اينها نيز رعايت حالشان ، زمان امكان زندگى آنها و . . . در
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 436
مساهمون: السيد الخميني
ص٤٣٦