براى همه كارهايى كه گفته شد ولايت دارد و حق دارد آنها را انجام دهد ، مىتواند به صورت خداپسندانه به صغير و واجب النفقهء او خرجى بدهد ، اموال او را حفظ و يا آن را سود آور نمايد و مىتواند طلب كارىهايش را وصول نمايد و بدهكارىهاى او را بپردازد . به طور مثال اگر صغير چيزى را از كسى تلف كرد غرامت آن را بدهد و همچنين مىتواند حقوق واجب مالى او را مانند خمس و زكات را پرداخت نمايد ؛ لكن اين كه آيا در ازدواج ولايت دارد يا نه در محل خود بحث خواهد شد .
مسأله 57 - قرار دادن ولايت بر صغير براى دو نفر يا بيشتر جايز است هم به صورت مشترك و هم به صورت مستقل ؛ همچنين جايز است كه به وصى ناظر قرار دهد همانطور كه در وصيت در اموال بحث آن گذشت .
مسأله 58 - وصى مخارج كودك يتيم را از اموال پدر به صورت متوسط مىدهد ، يعنى نه به حدّى اسراف كند و نه به حدّى كه سختى بكشد ؛ طعام و لباس او را بايد مطابق با عادت و عرف و همانند امثال يتيم و نظاير او تهيه نمايد پس اگر اسراف نمايد آن چه كه زيادتر پرداخت كرده ، ضامن است ، حال اگر كودك بعد از بلوغ اصل نفقه دادن وصى را منكر گردد و يا بر اين ادعا باشد كه وصى اسراف كرده است و اموال را هدر داده است ، حاكم گفته وصى را قبول مىنمايد و او را سوگند مىدهد همچنين اگر صغير عليه وصى طرح دعوى نمايد كه مال مرا فروختهاى بدون اينكه به فروش آن نياز باشد و يا اينكه مصلحتى آن را اقتضاء كرده باشد ، باز هم همان حكم قبل جارى مىشود . بله اگر اختلاف در مورد سر تحويل مال باشد و وصى مدعى گردد كه مال صغير را بعد از بلوغ به او تحويل داده و صغير منكر اين ادّعا گردد ، وصىّ بايد شاهد بياورد .
مسأله 59 - قيمّى كه متولّى امور صغير يتيم است مىتواند اجرت المثل عمل خود را نيز دريافت نمايد . چه اينكه بى نياز باشد و چه اينكه فقير باشد هر چند اگر بى نياز است بهتر است كه اجرت المثل را دريافت نكند . امّا در وصى به اموال اگر موصى اموال خود را به گونهاى براى مصرف تعيين كرده كه چيزى از آن اضافه نيايد و طورى باشد اگر خواستند مزد وصى را پرداخت نمايد بايد مال را زياد نمايند و يا از موارد مصرف آن كم كنند ، در اين صورت جايز نيست كه وصىّ براى خود اجرت المثل و مزد قرار دهد ، ولى اگر موصى مال را طورى تعيين كرده است كه قابل زياد و كم شدن باشد ، در اين حالت ، وضعيت وصى همانند متولّى وقف است ، اگر واقف فردى را معين نكرده باشد ، جايز است اجرتالمثل عمل خود را بگيرد ، وصى نيز اينگونه است ، مانند اينكه موصى به وصى وصيت كرده باشد كه : همهء ثلث مرا و يا فلان مقدار از آن را در پل ساختن و راه سازى و تعمير مساجد و . . . . مصرف كن كه چنين وصيتى زيادى و نقصانپذير است .
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 289
مساهمون: السيد الخميني
ص٢٨٩